W dniu 23 września 2026 r. zwróciliśmy się do Ministry Edukacji oraz Premiera RP z apelem o realizację obietnicy wyborczej złożonej w punkcie 17. Programu 100 konkretów na pierwsze 100 dni tj.: „Ocena z religii zostanie wykreślona ze świadectw szkolnych”.
Lublin, 23 września 2026 r.
Szanowna Pani Barbara Nowacka
Ministra Edukacji
Ministerstwo Edukacji Narodowej
al. Jana Chrystiana Szucha 25
00-918 Warszawa
Działając w imieniu Fundacji Wolność od Religii zwracam się z pytaniem, czy Ministerstwo Edukacji zaplanowało lub podjęło działania w celu realizacji obietnicy wyborczej, która znalazła się w punkcie 17. Programu 100 konkretów na pierwsze 100 dni tj.: „Ocena z religii zostanie wykreślona ze świadectw szkolnych”.
Wyznawana religia (lub jej brak) oraz udział w zajęciach z religii lub etyki powinny pozostawać sprawą prywatną. Fundacja stoi na stanowisku, iż szkoła publiczna powinna pozostać neutralna w kwestiach religijnych, a umożliwienie praktykowania przez uczniów wyznawanej religii nie może w żadnym wypadku ingerować w prawa oraz wolność sumienia innych osób, w tym również uczniów bezwyznaniowych.
Obecna praktyka umieszczania oceny z religii na oficjalnym dokumencie państwowym, jakim jest świadectwo szkolne, budzi poważne zastrzeżenia natury konstytucyjnej oraz społecznej:
- Zasada bezstronności światopoglądowej państwa: Zgodnie z art. 25 ust. 2 Konstytucji RP, władze publiczne w Rzeczypospolitej Polskiej zachowują bezstronność w sprawach przekonań religijnych, światopoglądowych i filozoficznych. Świadectwo szkolne jest dokumentem urzędowym wydawanym przez państwo. Umieszczanie na nim ocen z przedmiotów o charakterze wyznaniowym narusza tę neutralność.
- Równość wobec prawa, prawo do prywatności i wolności sumienia: Art. 53 ust. 7 Konstytucji RP stanowi, że nikt nie może być obowiązany przez organy władzy publicznej do ujawnienia swojego światopoglądu, przekonań religijnych lub wyznania. Obecność oceny z religii na świadectwie (lub jej brak przy jednoczesnym braku oceny z etyki) wprost informuje kolejne instytucje, pracodawców czy komisje rekrutacyjne o przekonaniach religijnych ucznia lub jego rodziców. Wpływa to negatywnie na prawo do zachowania tych informacji w sferze prywatnej. W sytuacji braku zapewnienia przez szkołę dostępu do lekcji etyki występowanie oceny z religii na świadectwie może nosić znamiona dyskryminacji wobec osób bezwyznaniowych oraz mniejszości religijnych.
- Specyfika przedmiotu: Ocena z religii w szkołach publicznych zależy od kryteriów ustalanych przez poszczególne związki wyznaniowe, a nie przez Państwo, które istotnie nie powinno certyfikować stopnia zaangażowania religijnego lub wiedzy wyznaniowej wyrażonej oceną na państwowym dokumencie ukończenia danego etapu edukacji.
Ponadto w wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z roku 2012 w sprawie „Grzelak przeciwko Polsce” (syn Państwa Grzelak nie chodził na religię, na jego świadectwie w rubryce „religia/etyka” zamiast oceny wstawiano kreskę. Państwo Grzelakowie argumentowali, iż w sytuacji w której lekcje etyki faktycznie nie są dostępne, takie świadectwo ujawnia poglądy religijne ich rodziny) stwierdzono naruszenie dwóch artykułów Konwencji Praw Człowieka – art. 9. dotyczącego wolności sumienia i wyznania i art. 14. mówiącego o zakazie dyskryminacji w korzystaniu z praw gwarantowanych w Konwencji. Zdaniem Trybunału jednostki nie powinny być zobowiązywane przez władze publiczne do ujawniania swojej religii lub wyznania, ani także nie mogą być stawiane w sytuacji, z której można wywieść, kto ma jakie poglądy. W wyroku Trybunału czytamy również, że państwo powinno unikać tworzenia sytuacji, w której jednostki – bezpośrednio lub pośrednio – są zobowiązane do ujawnienia, że są osobami niewierzącymi, a zyskuje to na znaczeniu, kiedy takie zobowiązanie pojawia się w kontekście świadczenia ważnej usługi publicznej, jaką jest edukacja.
Mając na uwadze powyższe argumenty, wnoszę o nowelizację odpowiednich rozporządzeń regulujących kwestie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów w szkołach publicznych w taki sposób, aby oceny z religii i etyki były komunikowane zainteresowanym w formie odrębnego zaświadczenia wydawanego przez parafię lub szkołę, przekazywanego przez nauczyciela danego przedmiotu, bez wpisywania ich na blankiet świadectwa szkolnego.
Proszę o udzielenie odpowiedzi z zachowaniem formy pisemnej.
Dorota Wójcik
prezeska zarządu
W dniu 28 września 2026 r. otrzymaliśmy informację z Biura Prezesa Rady Ministrów o przekierowaniu naszego apelu do Pani Anny Makówki-Kwapisiewicz, Dyrektor Biura Ministra, Ministerstwo Edukacji Narodowej.
Plik:
Dnia 5 października wpłynęła odpowiedź z Ministerstwa Edukacji, w której podkreśla się, iż obecnie w resorcie nie są prowadzone prace legislacyjni=e w zakresie zamieszczania oceny z religii/etyki na świadectwie szkolnym.
Pełna treść pisma: