Lublin, 7 października 2026 r.
Dyrekcja
Zespołu Szkolno-Przedszkolnego w Strzeszynie
Szkoła Podstawowa im. Mikołaja Kopernika i Przedszkole
Strzeszyn 391, 38-340 Biecz
e-mail: sekretariat@strzeszyn.biecz.pl
Działając imieniem Fundacji Wolność od Religii w ramach kampanii społecznej prowadzonej na rzecz przestrzegania prawa oświatowego, a także na rzecz uwzględnienia i poszanowania praw nauczycieli, rodziców i dzieci oraz w imię przestrzegania fundamentalnych zasad państwa demokratycznego tj. ochrony praw mniejszości i równości obywateli wobec prawa, zwracam się z uprzejmą prośbą o niewyrażanie zgody organizatorom „Misji Parafialnych” na dowolne przerywanie zajęć szkolnych, a także o zapewnienie realnie dobrowolnego udziału w praktykach religijnych i zaprzestania zmuszania nauczycieli do opiekowania się uczniami podczas tychże misji tj. do udziału w praktykach religijnych.
Z informacji, które otrzymaliśmy wynika, że w dniach 05.10.2026 r. – 07.10.2026 r. szkoła odwołała część zajęć dydaktycznych w związku z organizacją „Misji Parafialnych”. Harmonogram pracy szkoły w tym terminie narzuca wyjścia do kościoła całym rocznikom (np. „9.15 Wyjazd uczniów klas 1-4 na naukę misyjną”, „Wyjazd uczniów klas 1-3 na mszę świętą”). Poza tym wpisaliście Państwo w oficjalny grafik szkoły publicznej uczestnictwo w praktykach religijnych, „sakramentach” jak np.: 07.10.2026 r. w godzinach 9.30–10.00 „Spowiedź uczniów kl. 4-8” oraz „udział w mszy świętej (10.00-11.00)”.
Jak wskazuje Konstytucja RP i prawo oświatowe, rodzice samodzielnie występują do szkoły z ewentualnym życzeniem co do uczestniczenia ich dzieci w lekcjach religii danego wyznania oraz w uroczystościach religijnych lub też biorą w nich dobrowolny udział na zaproszenie katechetów. § 10 ust. 1 Rozporządzenia z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach wskazuje, że uczniowie uczęszczający na naukę religii mają prawo do zwolnienia z zajęć szkolnych w celu odbycia trzydniowych rekolekcji wielkopostnych, jeżeli rekolekcje te stanowią praktykę danego kościoła lub innego związku wyznaniowego. W czasie trwania rekolekcji szkoła nie jest zwolniona z realizowania funkcji opiekuńczej i wychowawczej. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do rekolekcji organizowanych w innym terminie.
Wychowanie religijne nie jest zadaniem władzy publicznej, ale prawem rodziców. Państwo jedynie stwarza warunki, by umożliwić uczestniczenie dzieci i młodzieży w rekolekcjach, poprzez możliwość zwolnienia ich z wypełniania obowiązku szkolnego w tych dniach. Art. 52 ust. 3. Rodzice mają prawo do zapewnienia dzieciom wychowania i nauczania moralnego i religijnego zgodnie ze swoimi przekonaniami. Przepis art. 48 ust. 1 stosuje się odpowiednio.
Szkoła jest zobowiązana w opisanym powyżej przypadku do zwolnienia uczniów z zajęć szkolnych tj. powinna zebrać oświadczenia rodziców, którzy zwalniają swoje dzieci z zajęć dydaktycznych w celu odbycia praktyk religijnych jakimi są misje parafialne i dokonać stosownej adnotacji w dzienniku.
Jednocześnie dla uczniów, którzy nie zostali zwolnieni ze szkoły przez rodziców szkoła ma zapewnić zajęcia szkolne.
Z obowiązujących aktów prawnych wynika wprost, że w czasie rekolekcji w szkołach publicznych zajęcia dydaktyczno-wychowawcze odbywają się zgodnie z planem i obecność uczniów jest odnotowywana w dzienniku lekcyjnym. Jeśli są to dni dodatkowo wolne od zajęć dydaktyczno-wychowawczych w rozumieniu § 5 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie organizacji roku szkolnego tzw. dni dyrektorskie, szkoła organizuje zajęcia wychowawczo-opiekuńcze, na które rodzice mogą, ale nie muszą posłać dzieci (obecność jest odnotowywana w dzienniku zajęć w świetlicy lub bibliotece szkolnej).
Powyższe stanowisko prezentował Minister Edukacji Narodowej w piśmie do fundacji z dnia 27 czerwca 2017 r. wskazując, że uczniowie nieuczestniczący w rekolekcjach są zobowiązani do udziału w zajęciach szkolnych odbywających się w godzinach ustalonego stałego planu zajęć i mają odnotowywany fakt obecności na tych zajęciach. Nieuprawnione jest więc informowanie rodziców, że w czasie rekolekcji nie ma zajęć – z wyjątkiem sytuacji, gdy wszyscy uczniowie szkoły uczęszczają na religię.
Deklaracja chęci uczestniczenia w lekcjach religii, nawet jeśli została złożona
przez rodziców uczniów, nie jest jednoznaczna z chęcią uczestniczenia w
dowolnych uroczystościach religijnych w przyszłości, jest wyłącznie deklaracją
chęci uczestniczenia w lekcjach religii, podobnie nie jest deklaracją
światopoglądową, a szkoły nie mają prawa pytać uczniów o wyznanie ani
światopogląd (np. o to który z uczniów nie będzie uczestniczył w praktykach
religijnych).
Dyrektor nie może podejmować działań, które przyjmują formę zmuszania do udziału w praktykach religijnych, gdyż byłoby to naruszeniem art. 53 ust. 6 Konstytucji RP: Nikt nie może być zmuszany do uczestniczenia ani do nieuczestniczenia w praktykach religijnych.
Z korespondencji prowadzonej przez fundację z Ministerstwem Edukacji Narodowej wynika, że wszelkie zajęcia wykraczające poza realizację podstawy programowej a więc m.in. udział uczniów w uroczystościach kościelnych powinny odbywać się za zgodą rodziców.
Kwestię organizacji rekolekcji reguluje § 10 Rozporządzenia Ministra Edukacji z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach. (Dz. U. z dnia 24 kwietnia 1992 r. ze zm.). Dyrektor szkoły nie jest organizatorem rekolekcji, a proboszcz nie ma prawa narzucać dyrekcji szkoły dokładnego przedziału czasowego, w którym rekolekcje się odbędą, gdyż zgodnie z rozporządzeniem ma być to przedmiotem odrębnych ustaleń między organizującymi rekolekcje a szkołą.
Organizacja praktyk religijnych to wewnętrzna sprawa związków wyznaniowych, a angażowanie nauczycieli – niezależnie od ich światopoglądu – do opieki nad uczniami biorącymi udział w rekolekcjach, wykracza poza ustawowe gwarancje bezstronności władzy publicznej i poza obowiązek organizacji lekcji religii oraz narusza podstawowe prawa obywatelskie jak prawo do nieujawniania światopoglądu (nauczyciele).
Żadna religia nie powinna wpływać na działania edukacyjne w polskiej szkole publicznej. Szkoła publiczna winna być szkołą przyjazną dla wszystkich dzieci, niezależnie od światopoglądu ich rodziców i ich samych. Ustawa o gwarancjach wolności sumienia z dnia 17 maja 1989 r. w art. 10 ust. 1 wyraźnie określa, że Rzeczpospolita Polska jest państwem świeckim, neutralnym w sprawach religii i przekonań. Zgodnie z Konstytucją RP art. 25 ust. 2 Władze publiczne w Rzeczypospolitej Polskiej zachowują bezstronność w sprawach przekonań religijnych, światopoglądowych i filozoficznych, zapewniając swobodę ich wyrażania w życiu publicznym.
Zaangażowanie szkoły w organizację wydarzenia religijnego stanowi również naruszenie zasady legalizmu. Zgodnie z wyrażoną w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasadą legalizmu, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa, co jest jednoznacznie rozumiane jako nakaz ścisłej wykładni przepisów kompetencyjnych oraz stosowania zasady „co nie jest im dozwolone, jest zakazane”.
Nadmieniam, że wyjścia na wydarzenia religijne związane z uczęszczaniem na zajęcia z religii określonego wyznania, powinny być organizowane przez katechetów. Otrzymaliśmy informację, że w zarządzanej przez Panią placówce „jeśli nauczyciel nie chce iść z uczniami na rekolekcje, misje parafialne musi zgłosić to dyrekcji, a tym samym narażać się na represje.
Do fundacji wpływa wiele
skarg od nauczycieli, którzy zwracają uwagę na fasadowy charakter „prośby”
dyrektorów szkół o opiekę nad uczniami podczas rekolekcji lub w czasie
odprowadzania do kościoła. Zwracamy uwagę, że tego rodzaju „prośba”, kierowana przez
przełożonego wobec pracowników w sposób zasadniczy łamie zapisy Konstytucji RP Nikt nie może być obowiązany przez organy władzy
publicznej do ujawnienia swojego światopoglądu, przekonań religijnych lub
wyznania (Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.1997.78.483) w art 53 ust. 7). Nauczyciel
„poproszony” przez przełożonego chcąc odmówić, jednocześnie zdradza,
iż nie należy do wyznania rzymskokatolickiego.
Chcę również wspomnieć, że w ubiegłych latach nauczyciele przekazywali do fundacji skargi, z których wynika, że dyrektorzy szkół wydawali im polecenia – lub przekazywali „dorozumiane oczekiwanie” – sprawowania opieki nad uczniami w czasie rekolekcji organizowanych przez proboszcza, co prowadziło do poddawania nauczycieli „wbrew ich woli czynnościom, które stanowią formę praktyki religijnej„. Takie zachowania dyrektorów szkół stanowią naruszenie dóbr osobistych nauczycieli. (orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2013 r. sygn. akt II CSK 1/13). Niezależne od tego wskazujemy, że powyższe przypadki powinny być kwalifikowane jako naruszenie art. 11 zn 1 Kodeksu pracy tj. obowiązku szanowania godności i innych dóbr osobistych pracownika, a także w przypadkach skrajnych przybierają postać mobbingu w rozumieniu art. 94 zn 4 Kodeksu pracy.
Ponadto zgodnie z art. 68 ust. 1 pkt 1,2,3 i 6 ustawy Prawo oświatowe dyrektor odpowiada za organizację i standard opieki „w czasie zajęć organizowanych przez szkołę”. Formalnie organizatorem rekolekcji nie jest ani szkoła czy katecheta lecz proboszcz parafii kościoła katolickiego, która ma osobowość prawną i zatem może przyjąć odpowiedzialność cywilną za przebieg rekolekcji i bezpieczeństwo uczniów przebywających pod opieką proboszcza i osób, którymi się posługuje tj. księży, zakonnic i katechetów lub katechetek. „Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 1 pkt 5 i ust. 3 pkt 5 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego, jednostką Kościoła Katolickiego mającą osobowość prawną jest parafia, a jej organem – proboszcz. Powyższy przepis pozostaje w związku z kanonem 532, według którego proboszcz występuje w imieniu parafii w załatwianiu wszystkich czynnościach prawnych„; (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 marca 2004 r., IV CK 108/03). Odpowiednie regulacje dotyczą również parafii pozostałych kościołów, których działalność jest regulowana ustawowo przez Rzeczpospolitą Polską.
Liczę na zrozumienie i Państwa wrażliwość jako reprezentantów władzy publicznej, proszę również o udzielenie odpowiedzi z zachowaniem formy pisemnej.
Jednocześnie na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, działając imieniem Fundacji Wolność od Religii z siedzibą w Lublinie, w ramach prowadzonej działalności, wnoszę o udostępnienie informacji publicznej poprzez udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
- Ilu uczniów zostało zwolnionych przez rodziców z zajęć dydaktycznych w celu wzięcia udziału w Misjach Parafialnych?
- Czy w dzienniku elektronicznym zostało odnotowane zwolnienie uczniów?
- Czy w planach zajęć, w dzienniku elektronicznym, uczniowie, którzy nie zostali zwolnieni na rekolekcje oraz ci nieuczęszczający na religię mają odnotowane zmiany? Jaka informacja została umieszczona w dzienniku w ich planach zajęć?
- Czy szkoła organizuje uczniom udział w Misjach Parafialnych co roku?
- Czy udział w Misjach organizowany jest w ramach rekolekcji i zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach (Dz.U. z dnia 24 kwietnia 1992 r.)?
- Czy nauczyciele zostali „poproszeni” przez dyrektora szkoły o opiekę nad uczniami w czasie odbywania przez nich praktyk religijnych?
- Czy nauczyciele, którzy nie chcą uczestniczyć w praktykach religijnych i opiekować się uczniami podczas rekolekcji muszą zgłosić ten fakt do dyrekcji szkoły? W jaki sposób?
- Czy dyrekcja szkoły zwróciła się do nauczycieli z prośbą o opiekę nad uczniami czy przydzieliła opiekę zgodnie z planem zajęć?
- Ilu nauczycieli nie posiadających skierowania do nauczania religii opiekowało się uczniami podczas Misji Parafialnych?
- Ilu katechetów opiekowało się uczniami podczas Misji Parafialnych?
- Ilu nauczycieli opiekowało się uczniami nieuczestniczącymi w Misjach Parafialnych?
- Dla ilu oddziałów w szkole zajęcia dydaktyczne odbywały się zgodnie z ich planem zajęć a dla ilu zorganizowano jedynie zajęcia opiekuńcze? Ilu uczniów, z ilu oddziałów uczestniczyło w tych zajęciach?
- Ilu jest uczniów zapisanych na religię rzymskokatolicką w roku szkolnym 2026/2027?
- Ilu uczniów w szkole nie jest zapisanych na religię rzymskokatolicką w roku szkolnym 2026/2027 (prosimy o wskazanie wyniku ilościowo i procentowo)?
Wskazuję również, iż zgodnie z art. 13 ust. 1 Ustawy Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku.
Stosownie do art. 14 ust. 1 ustawy, określam następujący sposób i formę udostępnienia żądanych informacji, tj. wysyłka na wskazany adres e-mail fundacja.wor@gmail.com, jako załącznik do korespondencji elektronicznej.
Z wyrazami szacunku
Dorota Wójcik
prezeska zarządu
W dniu 21 października 2026 r. wpłynęła odpowiedź szkoły o treści jak niżej: