Religia „w środku” planów zajęć uczniów w ZS nr 2 w Nowym Sączu, skarga fundacji do Kuratorium Oświaty w Krakowie

Lublin, 1 października 2025 r.

Do Dyrekcji Zespołu Szkół nr 2 im. Sybiraków
ul. Królowej Jadwigi 29
33-300 Nowy Sącz
e-mail: zsnr2ns@op.pl

Szanowni Państwo,

Działając imieniem Fundacji Wolność od Religii, w ramach prowadzonej kampanii społecznej na rzecz przestrzegania w naszym kraju prawa oświatowego zwracam się z wnioskiem o umieszczenie religii katolickiej na pierwszej lub ostatniej godzinie lekcyjnej w planach zajęć wszystkich uczniów.

Chcemy zwrócić Państwa uwagę, iż z dniem 1 września 2025 roku weszło w życie  Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 17 stycznia 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach (Dz. U. poz. 66), zgodnie z którym nauka religii w szkołach odbywa się w wymiarze jednej godziny tygodniowo, która musi być organizowana bezpośrednio przed rozpoczęciem obowiązkowych zajęć edukacyjnych lub bezpośrednio po ich zakończeniu. 

§ 8 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 983 z późn. zm.). uzyskał następujące brzmienie: „Nauka religii w przedszkolach odbywa się w wymiarze dwóch zajęć przedszkolnych tygodniowo, a w szkołach – w wymiarze jednej godziny lekcyjnej tygodniowo”. Zmieniające rozporządzenie wprowadza również §8a do wspomnianego rozporządzenia, zgodnie z którym „nauka religii lub etyki jest organizowana bezpośrednio przed rozpoczęciem obowiązkowych zajęć edukacyjnych, o których mowa w art. 109 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, przewidzianych dla ucznia w danym dniu albo bezpośrednio po zakończeniu tych zajęć”.  Ust. 2 wspomnianego dodanego §8a rozporządzenia wprowadza jednak wyjątek umożliwiający organizację zajęć religii lub etyki w trakcie lekcji (w środku dnia), ale tylko 1.) w przypadku szkół podstawowych i 2.) gdy według stanu na dzień 15 września danego roku szkolnego, uczestniczą w religii lub etyki wszyscy uczniowie danego oddziału. 

Powyższe oznacza, że w przypadku szkół ponadpodstawowych lekcja religii lub etyki musi być  zawsze organizowana przed lub po zajęciach szkolnych, niezależnie od liczby zapisanych osób.

Ponadto na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, działając imieniem Fundacji Wolność od Religii z siedzibą w Lublinie, w ramach prowadzonej działalności, wnoszę o udostępnienie informacji publicznej poprzez udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:

1. Czy szkoła zbiera oświadczenia rodziców w sprawie udziału ich dzieci w lekcjach religii lub/i etyki przed dopuszczeniem ich (niepełnoletnich) do udziału w tych zajęciach (chodzi o klasy pierwsze)?
2. Czy w dzienniku elektronicznym uczniowie klas pierwszych nieuczestniczący w dodatkowych zajęciach katechezy mają wpisane przez katechetów zwolnienie („zw”) lub „nieobecność” do czasu „zapisania” na religię?
3. W jaki sposób wyrażane jest życzenie rodziców lub pełnoletnich uczniów w sprawie uczęszczania na lekcje religii lub/i etyki? Jeśli jest to druk prosimy o udostępnienie treści druku.
4. Czy w druku, którym posługuje się szkoła uwzględniono możliwość organizowania przez szkołę zajęć z religii innej niż rzymskokatolicka np. prawosławnej lub etyki?
5. Czy i w jaki sposób rodzice oraz uczniowie informowani są o prawie do uczęszczania na lekcje etyki (w tym o możliwości udziału w lekcjach religii i etyki jednocześnie)?
6. Czy w szkole organizowane są lekcje etyki dla chętnych uczniów?
7. Czy lekcje etyki były organizowane w uprzednim roku szkolnym 2024/2025?
8. Ile oświadczeń wskazujących na życzenie rodziców co do udziału ich dzieci w lekcjach etyki szkoła otrzymała w roku szkolnym 2023/2024 oraz w 2022/2023?
9. Jeżeli szkoła otrzymała od rodziców lub pełnoletnich uczniów oświadczenia wskazujące na ich życzenie udziału w lekcjach etyki w ostatnich trzech latach, czy udział w lekcjach został uczniom zapewniony? Jeżeli chętni uczniowie nie uczęszczali na lekcje etyki, pomimo uprzedniego wyrażenia życzenia, proszę o wskazanie powodu i informacji przekazanej zainteresowanym rodzicom/uczniom, a także czy szkoła ewentualnie przekazała otrzymane oświadczenia rodziców do organu zarządzającego szkołą?
10. Czy w planach zajęć uczniów zapisanych na etykę w poprzednim roku szkolnym, przedmiot jest widoczny analogicznie do katechezy, już z dniem 1 września?
11. Ilu uczniów uczęszcza do szkoły w roku 2025/2026?
12. Ilu uczniów w szkole zostało zapisanych przez rodziców (lub jako pełnoletni zapisali się samodzielnie) na zajęcia religii rzymskokatolickiej?
13. Ilu uczniów w szkole zostało zapisanych przez rodziców (lub jako pełnoletni zapisali się samodzielnie) na zajęcia religii innego niż rzymskokatolickie wyznania?
14. Ilu uczniów w szkole zostało zapisanych przez rodziców (lub jako pełnoletni zapisali się samodzielnie) na lekcje etyki?
15. Ilu uczniów nie uczęszczających na zajęcia religii ma w swoim planie zajęć „okienka”?
16. Ilu uczniów uczęszczających na zajęcia religii ma w swoim planie „okienka”?
17. W ilu oddziałach w szkole zajęcia religii rzymskokatolickiej organizowane są przed lub po bloku zajęć obowiązkowych uczniów?
18. W ilu oddziałach w szkole zajęcia religii rzymskokatolickiej organizowane są „w środku” zajęć obowiązkowych uczniów?
19. Ile godzin „okienek” w swoich tygodniowych planach zajęć mają nauczyciele katecheci w roku szkolnym 2025/2026? Przez „okienko” rozumiemy spowodowane ułożeniem planu relatywnie krótkie – długości 1-2 lekcji przerwy, w czasie których nauczyciel nie prowadzi swoich lekcji. Prosimy nie uwzględniać jako „okienek” planu zakładającego, że nauczyciel przychodzi do szkoły dwa razy dziennie – rano i po południu.

Wskazuję również, iż zgodnie z art. 13 ust. 1 Ustawy Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku.

Stosownie do art. 14 ust. 1 ustawy, określam następujący sposób i formę udostępnienia żądanych informacji, tj. wysyłka na wskazany adres e-mail fundacja.wor@gmail.com,  jako załącznik do korespondencji elektronicznej.

Z wyrazami szacunku

Dorota Wójcik
prezeska zarządu

Ponieważ nie otrzymaliśmy odpowiedzi w ustawowym terminie w dniu 22 października 2025 r. wysłaliśmy do szkoły wezwanie przedsądowe.

Lublin, 22 października 2024 r.

Do Dyrekcji Zespołu Szkół nr 2 im. Sybiraków
ul. Królowej Jadwigi 29
33-300 Nowy Sącz
e-mail: zsnr2ns@op.pl

PRZEDSĄDOWE WEZWANIE DO WYKONANIA OBOWIĄZKU

Działając w imieniu Fundacji Wolność od Religii,jako prezeska zarządu, wzywam Państwa do wykonania obowiązku ustawowego wskazanego w art. 13 ust. 1 Ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020, poz. 2176), tj. do odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, który został skierowany do Państwa w dniu 01.10.2024 r. Drogą mailową otrzymaliście Państwo wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP (Dz.U. 1997, NR 78 poz. 483) oraz zgodnie z art. 4 ust 1 Ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020, poz. 2176) placówka edukacyjna jako podmiot wykonujący zadania publiczne – zadania z zakresu edukacji publicznej jest zobowiązana do udostępniania informacji publicznej.

Termin „zadania publiczne” w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 782) jest pojęciem szerszym od terminu „zadania władzy publicznej” (art. 61 Konstytucji RP). Pojęcie „zadanie publiczne” użyte w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej zamiast pojęcia „zadanie władzy publicznej” użytego w art. 61 Konstytucji RP ignoruje element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty, niebędące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane „zadanie publiczne” cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie. Wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 6 czerwca 2014 r., II SAB/Kr 139/14).

Wobec upływu 14 dni od dnia otrzymania wniosku o udzielenie informacji publicznej należy stwierdzić, że brak odpowiedzi wypełnia znamiona bezczynności organu.

Wyznaczamy Państwu ostateczny przedsądowy termin na udzielenie informacji publicznej w przedmiotowej sprawie na 7 dni od otrzymania niniejszego pisma.

Informujemy, że w razie braku odpowiedzi skierujemy skargę na bezczynność organu do właściwego miejscowo wojewódzkiego sądu administracyjnego, co będzie oznaczało obarczenie Państwa placówki dodatkowymi kosztami.

Z wyrazami szacunku

Dorota Wójcik
prezeska zarządu

W dniu 28 października 2025 r. wpłynęła odpowiedź od Pana Radosława Repetowskiego, v-ce dyrektora szkoły.

W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami dnia 30 października 2025 r. fundacja przesłała skargę do Kuratorium Oświaty w Krakowie.

  Lublin, 30 października 2025 r.

 Szanowna Pani Gabriela Olszowska
Małopolski Kurator Oświaty
Kuratorium Oświaty w Krakowie
ul. Szlak 73, 31-153 Kraków
e-mail: kurator@kuratorium.krakow.pl

WYSTĄPIENIE DO KURATORA OŚWIATY W SPRAWIE NIEPRAWIDŁOWOŚCI WRAZ Z WNIOSKIEM O ZAJĘCIE SIĘ SPRAWĄ

Wnoszę o interwencję w opisanej poniżej sprawie i podjęcie odpowiednich środków nadzorczych ze względu na występujące w Zespole Szkół nr 2 im. Sybiraków ul. Królowej Jadwigi 29, 33-300 w Nowym Sączu nieprawidłowości w postaci naruszania przepisów oświatowych, konstytucyjnych oraz dyskryminacji uczennic i uczniów nieuczęszczających na nieobowiązkowe lekcje religii rzymskokatolickiej.

Wskazuję, iż podjęcie interwencji w sprawie jest niezbędne zarówno w związku z nieprzestrzeganiem przez szkołę Prawa oświatowego, ale także na podstawie art. 55 ust. 2 pkt 5 Prawa oświatowego, zgodnie z którym nadzorowi podlega w szczególności przestrzeganie praw dziecka i praw ucznia oraz upowszechnianie wiedzy o tych prawach.

Fundacja otrzymała od rodziców uczniów uczęszczających do placówki informacje o umieszczaniu katechezy w bloku lekcji obowiązkowych. Zapytaliśmy o to dyrekcję szkoły i informacja została potwierdzona w piśmie dyrekcji otrzymanym w dniu 28.10.2025 r. (w załączeniu).

W korespondencji ze szkołą zadaliśmy pytania w trybie UDIP. Na pytanie: „w ilu oddziałach w szkole zajęcia religii rzymskokatolickiej organizowane są przed lub po bloku zajęć obowiązkowych uczniów?” otrzymaliśmy odpowiedź: „26 oddziałów”. Natomiast na pytanie: „w ilu oddziałach w szkole zajęcia religii rzymskokatolickiej organizowane są <<w środku>> zajęć obowiązkowych uczniów?” otrzymaliśmy odpowiedź, że w 11 oddziałach.

Natomiast od września 2025 r. (w przypadku szkół ponadpodstawowych) lekcja religii lub etyki musi być  zawsze organizowana przed lub po zajęciach szkolnych, niezależnie od liczby zapisanych osób. Prosimy Kuratora Oświaty o podjęcie działań w celu zapobiegania dyskryminacji uczniów poprzez ustalenie planu lekcji zgodnie z wytycznymi MEN.

Ponadto w formularzu, którym posługuje się szkoła „oświadczenie w sprawie rezygnacji uczęszczania na lekcjach religii” widnieje informacja, iż zgodnie ze Statutem Szkoły (par. 41 pkt. 12) „Uczeń nieuczestniczący w lekcjach religii lub wychowania do życia w rodzinie, nie bierze udziału w lekcji pierwszej lub ostatniej w rozkładzie zajęć, o ile taką prośbę na piśmie złożą rodzice/opiekunowie prawni lub pełnoletni uczeń. W innych przypadkach, uczeń ma obowiązek przebywać w sali lekcyjnej pod opieką nauczyciela prowadzącego zajęcia”.

Proszę o podjęcie działań mających na celu natychmiastowe zniesienie opisanej nieprawidłowości, zapewnienie stanu zgodnego z Konstytucją RP i innymi aktami normatywnymi – a zwłaszcza z przepisami oświatowymi – oraz o pomoc w ochronie wolności sumienia, w tym prawa do wychowania dzieci zgodnie z przekonaniami.

Powyższe praktyki naruszają zasady organizacji lekcji religii zapisane w Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 roku w  sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach. (Dz. U. z dnia 24 kwietnia 1992 r. z późn. zm.) § 1. 1. ust. 3 Uczestniczenie lub nieuczestniczenie w przedszkolnej albo szkolnej nauce religii lub etyki nie może być powodem dyskryminacji przez kogokolwiek w jakiejkolwiek formie. Niewątpliwie natomiast nakazywanie dziecku nieuczestniczącemu w lekcjach religii przebywania w sali, gdzie odbywają się te zajęcia, jest formą dyskryminacji i indoktrynacji. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach § 3 ust. 3 zobowiązuje szkołę do zapewnienia opieki lub zajęć wychowawczych w czasie trwania lekcji religii lub etyki, przepis ten wskazuje jednak opiekę lub zajęcia, które powinny odbywać się zamiast nauki religii rzymskokatolickiej w czasie, gdy pozostała część klasy uczestniczy w tych lekcjach. Niezgodne z powyższym przepisem jest przebywanie uczniów w sali, w której odbywa się lekcja katechezy.

Takie działanie szkoły nie ma również podstaw prawnych, nie można wymagać od uczniów niezapisanych na dodatkowy nieobowiązkowy przedmiot obecności na nim.

Wnoszę o dopilnowanie zaprzestania tej praktyki tj. wymuszania obecności w szkole podczas dodatkowych lekcji religii wobec uczniów, którzy nie zostali zapisani na zajęcia religii rzymskokatolickiej. Wymóg ten stoi jednocześnie w sprzeczności z definicją dobrowolnego udziału w zajęciach. Konieczność pozostawania ucznia niezapisanego na katechezę pod opieką szkoły nie ma podstaw prawnych szczególnie, jeśli dotyczy pierwszej lub/i ostatniej godziny lekcyjnej, na której dla danego oddziału odbywa się wyłącznie dodatkowy i nieobowiązkowy przedmiot. Podstawą domniemania obowiązku pozostawania uczniów nie objętych katechizacją podczas jej trwania w szkole nie może być § 3 ust. 3 rozporządzenia dotyczącego nauki religii, gdyż wykładnia funkcjonalna i celowa tego przepisu wskazują na konieczność jego stosowania w sytuacji, gdy lekcja religii znajduje się w środku zajęć lekcyjnych danego dnia. Ratio legis wskazanego przepisu nie było bowiem ograniczenie praw uczniów i konieczność przebywania w szkole mimo braku innych zajęć lekcyjnych w tym czasie.

Wprowadzenie od bieżącego roku szkolnego obowiązku umieszczania katechezy przed lub po obowiązkowych lekcjach ma na celu ukrócenie szeregu, począwszy od opisanych powyżej, dolegliwości oraz praktyk o charakterze dyskryminacyjnym dotyczących osób niezapisanych na lekcje religii katolickiej.

Fundacja zauważa również, że praktykę składania dodatkowych oświadczeń o przejęciu opieki przez rodziców na czas trwania lekcji religii, dyrektorzy szkół stosują szczególnie w szkołach, w których nie organizuje się uczniom lekcji etyki. Warto zwrócić uwagę, iż w Zespole Szkół nr 2 im. Sybiraków ul. Królowej Jadwigi 29, 33-300 w Nowym Sączu przedkłada się rodzicom do podpisania druk oświadczenia o życzeniu organizacji lekcji religii katolickiej, natomiast pomija się możliwość organizacji lekcji etyki czy religii innych niż katolickie wyznania.

W związku z powyższym wnosimy o:

– przeprowadzenie kontroli doraźnej,

– przekazanie fundacji treści protokołów pokontrolnych, w tym zaleceń pokontrolnych, jeśli takowe zostaną sformułowane,

– w szczególności prosimy o zobligowanie szkoły do organizacji zajęć z etyki i religii (w tym zbieranych oświadczeń) zgodnie z prawem stanowionym, w tym gwarancjami Konstytucji RP, Prawem oświatowym, szczególnie rozporządzeniem MEN w przedmiotowej sprawie oraz RODO.

 Z poważaniem

Dorota Wójcik

prezeska zarządu

Załączniki:

1. Pismo fundacji do dyrekcji z dnia 1 października 2025 r.
2. Pismo fundacji do dyrekcji (wezwanie przedsądowe) z dnia 22 października 2025 r.
3. Odpowiedź dyrekcji szkoły z dnia 29 października 2025 r. wraz z załącznikami

W dniu 2 grudnia 2025 r. wpłynęła odpowiedź z Kuratorium Oświaty w Krakowie. Kuratorium informuję fundację, że przeprowadzono kontrolę z ZS nr 2 w Nowym Sączu.

Pomimo, iż w korespondencji ze szkołą na pytanie: „w ilu oddziałach w szkole zajęcia religii rzymskokatolickiej organizowane są <<w środku>> zajęć obowiązkowych uczniów?” dyrektor stwierdził, iż w 11 oddziałach, w piśmie z kuratorium nie ma o tym ani słowa. Jest sucha informacja, że kuratorium sprawdziło plany zajęć i religia jest we wszystkich oddziałach na początku lub na końcu zajęć (jak rozumiemy plany zajęć zostały zmienione „po cichu”). Naprawdę tak ciężko przyznać, że zmiana nastąpiła po interwencji fundacji?

Ponadto kuratorium przyznaje, że druk którym posługuje się szkoła dotyczy wyłącznie udziału w religii katolickiej, brak jest możliwości wyboru etyki czy religii innych wyznań (przekazano zalecenia zmian).

Ponadto kuratorium potwierdza, że zapisy statutu szkoły i obowiązująca praktyka wymuszania obecności w szkole uczniów niezapisanych na religię do czasu złożenia rezygnacji z religii i przejęcia opieki przez rodzica są niezgodne z prawem i w tej kwestii przekazano dyrekcji szkoły zalecenia. „Zapisy w Statucie dotyczące obowiązku uczestnictwa ucznia w lekcji religii oraz obowiązku rodzica wyrażenia pisemnej prośby o zwolnienie z obecności ucznia na lekcji religii mają zostać usunięte”.

Pełna treść pisma: