Lublin, 20 października 2026 r.
Do Dyrekcji
Zespołu Szkół Nr 1 im. Ignacego Łukasiewicza w Gorlicach
ul. Ks. Kard. Stefana Wyszyńskiego 18
38-300 Gorlice
e-mail: zs_1@lukasiewicz.gorlice.pl
Szanowni Państwo,
Działając imieniem Fundacji Wolność od Religii, w ramach prowadzonej kampanii społecznej na rzecz przestrzegania w naszym kraju prawa oświatowego zwracam się z wnioskiem o umieszczenie religii katolickiej na pierwszej lub ostatniej godzinie lekcyjnej w planach zajęć wszystkich uczniów.
Chcemy zwrócić Państwa uwagę, iż z dniem 1 września 2025 roku weszło w życie Rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 17 stycznia 2025 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach (Dz. U. poz. 66), zgodnie z którym nauka religii w szkołach odbywa się w wymiarze jednej godziny tygodniowo, która musi być organizowana bezpośrednio przed rozpoczęciem obowiązkowych zajęć edukacyjnych lub bezpośrednio po ich zakończeniu.
§ 8 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 983 z późn. zm.). uzyskał następujące brzmienie: „Nauka religii w przedszkolach odbywa się w wymiarze dwóch zajęć przedszkolnych tygodniowo, a w szkołach – w wymiarze jednej godziny lekcyjnej tygodniowo”. Zmieniające rozporządzenie wprowadza również §8a do wspomnianego rozporządzenia, zgodnie z którym „nauka religii lub etyki jest organizowana bezpośrednio przed rozpoczęciem obowiązkowych zajęć edukacyjnych, o których mowa w art. 109 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, przewidzianych dla ucznia w danym dniu albo bezpośrednio po zakończeniu tych zajęć”. Ust. 2 wspomnianego dodanego §8a rozporządzenia wprowadza jednak wyjątek umożliwiający organizację zajęć religii lub etyki w trakcie lekcji (w środku dnia), ale tylko 1.) w przypadku szkół podstawowych i 2.) gdy według stanu na dzień 15 września danego roku szkolnego, uczestniczą w religii lub etyki wszyscy uczniowie danego oddziału.
Powyższe oznacza, że w przypadku szkół ponadpodstawowych lekcja religii lub etyki musi być zawsze organizowana przed lub po zajęciach szkolnych, niezależnie od liczby zapisanych osób.
Ponadto na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, działając imieniem Fundacji Wolność od Religii z siedzibą w Lublinie, w ramach prowadzonej działalności, wnoszę o udostępnienie informacji publicznej poprzez udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
- Czy szkoła zbiera oświadczenia rodziców w sprawie udziału ich dzieci w lekcjach religii lub/i etyki przed dopuszczeniem ich (niepełnoletnich) do udziału w tych zajęciach (chodzi o klasy pierwsze)?
- W jaki sposób wyrażane jest życzenie rodziców lub pełnoletnich uczniów w sprawie uczęszczania na lekcje religii lub/i etyki? Jeśli jest to druk prosimy o udostępnienie treści druku.
- Czy w druku, którym posługuje się szkoła uwzględniono możliwość organizowania przez szkołę zajęć z religii innej niż rzymskokatolicka lub etyki?
- Czy i w jaki sposób rodzice oraz uczniowie informowani są o prawie do uczęszczania na lekcje etyki (w tym o możliwości udziału w lekcjach religii i etyki jednocześnie)?
- Czy w szkole organizowane są lekcje etyki dla chętnych uczniów?
- Ilu uczniów uczęszcza do szkoły w roku 2026/2027? Ile jest oddziałów w szkole?
- Ilu uczniów w szkole zostało zapisanych przez rodziców (lub jako pełnoletni zapisali się samodzielnie) na zajęcia religii rzymskokatolickiej?
- Ilu uczniów w szkole zostało zapisanych przez rodziców (lub jako pełnoletni zapisali się samodzielnie) na lekcje etyki?
- Ilu uczniów nieuczęszczających na lekcje religii katolickiej ma w swoich planach zajęć religię katolicką pomiędzy przedmiotami obowiązkowymi?
- Ilu uczniów uczęszczających na lekcje religii katolickiej ma w swoim planie „okienka”?
- W ilu oddziałach w szkole zajęcia religii rzymskokatolickiej organizowane są przed lub po bloku zajęć obowiązkowych uczniów?
- Ile godzin „okienek” w swoich tygodniowych planach zajęć mają nauczyciele katecheci w roku szkolnym 2026/2027? Przez „okienko” rozumiemy spowodowane ułożeniem planu relatywnie krótkie – długości 1-2 lekcji przerwy, w czasie których nauczyciel nie prowadzi swoich lekcji. Prosimy nie uwzględniać jako „okienek” planu zakładającego, że nauczyciel przychodzi do szkoły dwa razy dziennie – rano i po południu.
Wskazuję również, iż zgodnie z art. 13 ust. 1 Ustawy Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku.
Stosownie do art. 14 ust. 1 ustawy, określam następujący sposób i formę udostępnienia żądanych informacji, tj. wysyłka na wskazany adres e-mail fundacja.wor@gmail.com, jako załącznik do korespondencji elektronicznej.
Z wyrazami szacunku
Dorota Wójcik
prezeska zarządu
W dniu 28 października 2026 r. wpłynęła odpowiedź ze szkoły o poniższej treści (pisownia oryginalna).
Udzielam odpowiedzi na zadane pytania:
1.tak
2. na piśmie.
3.tak
4.Tak, przy wypełnianiu deklaracji.
5. nie ma chętnych.
6.865
7.710
8.0
9.210
10.25
11.22
12.1
Dziękuję za pouczenie i dziwię się, że ktoś może jeszcze pomyśleć, że dyrektor szkoły nie zna rozporządzenia.Będę wdzięczny jeżeli Wsi specjaliści wymyślą algortytm, który umożliwi ułożenie planu uwzględniając wszystkie rozporządzenia tak aby przy 30 godzinach religi i 2 katechetach pracujących na niepełnym etacie ułozyć [plan zajęć dla naszej szkoły.Pozdrawiam. dyrektor ZS Nr 1 w Gorlicach.Ps. WpZplanu lekcji na stronie szkoły możecie na większość pytań uzyskać odpowiedź, wystarczy umieć czytać.http://planlekcji.lukasiewicz.gorlice.pl/
W związku z pozyskanymi informacjami fundacja skierowała wniosek do Kuratorium Oświaty o treści jak niżej.
Lublin, 4 listopada 2026 r.
Szanowna Pani Gabriela Olszowska
Małopolski Kurator Oświaty
Kuratorium Oświaty w Krakowie
ul. Szlak 73, 31-153 Kraków
e-mail: kurator@kuratorium.krakow.pl
WYSTĄPIENIE DO KURATOR OŚWIATY
W SPRAWIE NIEPRAWIDŁOWOŚCI
WRAZ Z WNIOSKIEM O ZAJĘCIE SIĘ SPRAWĄ
Szanowna Pani Kurator,
Wnoszę o interwencję w opisanej poniżej sprawie i podjęcie odpowiednich środków nadzorczych ze względu na występujące w Zespole Szkół Nr 1 im. Ignacego Łukasiewicza w Gorlicach, ul. Ks. Kard. Stefana Wyszyńskiego 18, 38-300 nieprawidłowości w postaci naruszania przepisów oświatowych oraz dyskryminacji uczennic i uczniów nieuczęszczających na nieobowiązkowe lekcje religii rzymskokatolickiej.
Wskazuję, iż podjęcie interwencji w sprawie jest niezbędne zarówno w związku z nieprzestrzeganiem przez szkołę prawa oświatowego, ale także na podstawie art. 55 ust. 2 pkt 5 Ustawy Prawo oświatowe, zgodnie z którym nadzorowi podlega w szczególności przestrzeganie praw dziecka i praw ucznia oraz upowszechnianie wiedzy o tych prawach.
Fundacja
otrzymała informacje od rodziców uczniów uczęszczających do placówki oraz
samych uczniów o umieszczaniu lekcji religii w bloku zajęć obowiązkowych.
Zapytaliśmy o to w korespondencji dyrekcję szkoły i informacja została w
potwierdzona (korespondencję ze szkołą załączamy do niniejszego pisma).
Na pytanie nr 9: Ilu uczniów
nieuczęszczających na lekcje religii katolickiej ma w swoich planach zajęć
religię katolicką pomiędzy przedmiotami obowiązkowymi? otrzymaliśmy odpowiedź: 210. Na pytanie nr 11: W ilu oddziałach w
szkole zajęcia religii rzymskokatolickiej organizowane są przed lub po bloku
zajęć obowiązkowych uczniów? otrzymaliśmy
odpowiedź, że jest ich 22 (865 uczniów w szkole, zgodnie z odpowiedzią na
pytanie nr 6.).
Ponadto Pan Janusz Kryca, dyrektor szkoły stwierdza w swojej odpowiedzi (pisownia oryginalna), że „Dziękuję za pouczenie i dziwię się, że ktoś może jeszcze pomyśleć, że dyrektor szkoły nie zna rozporządzenia. Będę wdzięczny jeżeli Wsi specjaliści wymyślą algortytm, który umożliwi ułożenie planu uwzględniając wszystkie rozporządzenia tak aby przy 30 godzinach religi i 2 katechetach pracujących na niepełnym etacie ułozyć plan zajęć dla naszej szkoły.
Chcę zwrócić uwagę na kilka kwestii widocznych w wypowiedzi dyrektora szkoły, także dlatego, że są charakterystyczne dla jakiejś części władz szkół publicznych w Polsce. Po pierwsze wypowiedź dyrektora świadczy o świadomym łamaniu przez niego prawa (a nawet, zdaje się, o tym, że łamanie prawa jest uznawane przez niego za oczywiste, sic!). Po drugie, z naszej perspektywy, z perspektywy praw człowieka najważniejsze – przyjęta postawa dyrekcji oznacza przerzucanie odpowiedzialności na uczniów i rodziców, a konkretnie arbitralne uznanie, że część uczniów tj. osoby nieuczęszczające na lekcje religii mają ponosić negatywne konsekwencje organizacji dodatkowych lekcji religii w danej szkole. Ta kwestia nie powinna być w ogóle przedmiotem troski rodziców, uczniów ani naszej fundacji. Obowiązkiem dyrekcji szkoły jest taka organizacja, która nie będzie oznaczała dyskryminacji uczniów z danej grupy, być może wymaga to zatrudnienia większej ilości katechetów, być może innych rozwiązań, odpowiedź na to pytanie to obowiązek dyrekcji, nie uczniów, nie rodziców i nie naszej fundacji. Z praktyki fundacji wynika, że wielu dyrektorów deklarujących brak możliwości utworzenia niedyskryminującego osoby bezwyznaniowe planu lekcji po interwencji kuratorium oświaty znajduje jednak odpowiednie rozwiązania.
Zasady organizacji lekcji religii i etyki zapisane w Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 roku w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach. (Dz. U. z dnia 24 kwietnia 1992 r. z późn. zm.) § 1. 1. ust. 3 wyraźnie wskazują, iż uczestniczenie lub nieuczestniczenie w przedszkolnej albo szkolnej nauce religii lub etyki nie może być powodem dyskryminacji przez kogokolwiek w jakiejkolwiek formie. Umieszczenie katechezy w środku dnia lekcyjnego łączy się z krzywdą uczniów, którzy nie zapisali się na takie zajęcia.
Konstytucja RP (art. 32) stanowi, że wszyscy są wobec prawa równi i wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne (ust. 1). Nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny (ust. 2).
Ponadto umieszczanie zajęć z katechezy w środku dziennego planu zajęć postrzegamy jako (być może nieświadomą) próbę wywierania nacisku na to, aby uczniowie raczej w zajęciach religii rzymskokatolickiej uczestniczyli, aniżeli z nich rezygnowali. Takie działania w istocie rzeczy naruszają również normę art. 53 ust. 4 Konstytucji RP Religia kościoła lub innego związku wyznaniowego o uregulowanej sytuacji prawnej może być przedmiotem nauczania w szkole, przy czym nie może być naruszona wolność sumienia i religii innych osób.
Prosimy Kurator Oświaty o zweryfikowanie oświadczenia dyrekcji szkoły i dokonanie kontroli planów zajęć uczniów. Obowiązkiem szkół jest przestrzeganie prawa, w tym zapobieganie dyskryminacji uczniów poprzez ustalenie planu lekcji zgodnie z wytycznymi MEN.
Zwracamy również uwagę, iż fundacja nie otrzymała od dyrektora szkoły druku oświadczenia o udziale w lekcjach religii/etyki (pytanie nr 2 „W jaki sposób wyrażane jest życzenie rodziców lub pełnoletnich uczniów w sprawie uczęszczania na lekcje religii lub/i etyki? Jeśli jest to druk prosimy o udostępnienie treści druku), o który prosiliśmy, wpłynęła jedynie lakoniczna odpowiedź „na piśmie”. Prosimy o zobligowanie szkoły do wypełnienia obowiązku udostępnienia informacji publicznej.
Reasumując, w związku z powyższym wnosimy o:
– przeprowadzenie kontroli doraźnej w szkole,
– przekazanie fundacji treści protokołów pokontrolnych, w tym zaleceń pokontrolnych, jeśli takowe zostaną sformułowane,
– w szczególności prosimy o zobligowanie szkoły do przestrzegania prawa, w tym do organizacji zajęć z etyki i religii zgodnie z prawem stanowionym w tym gwarancjami Konstytucji RP, prawem oświatowym, szczególnie rozporządzeniem MEN w przedmiotowej sprawie.
Z wyrazami szacunku
Dorota Wójcik
prezeska zarządu
Załączniki:
- Pismo fundacji do dyrekcji do ZS nr 1 w Gorlicach z 20 października 2026 r.
- Odpowiedź dyrekcji szkoły, z dnia 28 października 2026 r.