Drodzy Rodzice, Nauczyciele, Uczniowie,
W 2024 i 2025 roku zostaliśmy zasypani wiadomościami od rodziców w sprawie sposobu organizacji rekolekcji w publicznych szkołach i przedszkolach w Polsce. Staraliśmy się podejmować interwencję w przypadku większości zgłoszeń, gdyż jak się okazało wzrost świadomości prawnej rodziców nie idzie w parze z przestrzeganiem prawa przez szkoły. Z pewnością brakuje w tym wszystkim jasnego stanowiska ministerstwa edukacji (stanowisko ministrów edukacji z czasów rządu PiS – Zalewska, Czarnek – było wielkim ukłonem w stronę Kościoła). Przyglądamy się temu milczeniu ministry B. Nowackiej mimo wszystko z nadzieją. Z nadzieją na realną zmianę i uporządkowanie bałaganu interpretacyjnego w kwestii rekolekcji organizowanych przez Kościół katolicki w polskich szkołach.
Zaprotestuj przeciwko bierności MEN i przyzwoleniu na łamanie prawa podczas rekolekcji!
Z przykrością informujemy, że w 2026 r. wstrzymujemy interwencje w sprawach nadużyć związanych z prowadzeniem w szkołach tzw. rekolekcji. Jest to dla nas bardzo trudna decyzja, ale nie widzimy innego wyjścia wobec wielokrotnych odmów zmiany nastawienia Minerstwa Edukacji Narodowej, ignorowania naszych apeli i korespondencji w tej sprawie oraz apeli kierowanych do MEN przez Rzecznika Praw Obywatelskich.
Najwyraźniej, z nieznanych nam przyczyn, MEN uznaje, że przez kilka dni w roku prawo w szkołach nie obowiązuje, a władzę w nich sprawuje wtedy proboszcz, nie dyrektor szkoły. Podobnie, jeśli dyrektor szkoły łamie prawo i nie szanuje praw uczniów i rodziców w czasie rekolekcji, może liczyć na pełne zrozumienie i wsparcie ze strony części kuratoriów oświaty i samego MEN.
Nie oznacza to, że składamy broń, oznacza, że zapraszamy was do wspólnej walki o konieczną zmianę. Ministerstwo Edukacji musi odczuć, że owa zmiana jest niezbędna, ale do tego potrzebne jest Wasze działanie.
Prosimy Was o pisanie w tej sprawie do Ministry Edukacji oraz Rzecznika Praw Obywatelskich, prosimy także, żebyście kontaktowali się lokalnie z kuratoriami oświaty oraz z biurami poselskimi waszych reprezentantów. Wykorzystajmy każdą okazję i każdą drogę komunikacji (e-mail, telefon, poczta tradycyjna), możecie skorzystać z wzorów pism, które zamieszczamy poniżej. Decydenci muszą odczuć, że nie ma zgody społeczeństwa na okazjonalne zawieszanie podstawowych reguł w szkolnych społecznościach, brak szacunku dla osób bezwyznaniowych i mniejszości wyznaniowych czy wreszcie dezorganizację pracy szkół. Rekolekcje nie muszą być organizowane w miejsce lekcji, mogą i powinny być prowadzone bez wymuszeń, indoktrynacji, dyskryminacji i zaburzania pracy szkoły.
Podsumowanie naszej korespondencji w sprawie rekolekcji m.in. z Ministerstwem Edukacji i Rzecznikiem Praw Obywatelskich (w tym przykłady rażących naruszeń, w których interweniowała fundacja) oraz materiały pomocne do protestu i obywatelskich interwencji dostępne są poniżej.
WZORY PISM
REKOLEKCJE W SZKOŁACH PUBLICZNYCH
STANOWISKO RZECZNIKA PRAW OBYWATELSKICH, MINISTERSTWA EDUKACJI ORAZ NIEKTÓRYCH KURATORÓW OŚWIATY I DYREKTORÓW SZKÓŁ
WRAZ Z POSTULATEM FUNDACJI WOLNOŚĆ OD RELIGII
Dla pełnego obrazu problemów generowanych przez wpisanie w rozporządzeniu na temat szkolnych lekcji religii specjalnych regulacji dotyczących rekolekcji (a także zmodyfikowanie tych regulacji na niekorzyść osób bezwyznaniowych i następnie utrzymanie go przez kolejnych ministrów wraz z B. Nowacką) oraz publicznej dyskusji na ten temat, w tym wzajemnie sprzecznych deklaracji decydentów, przedstawiamy poniżej wykaz historycznych i aktualnych stanowisk instytucji sprawujących władzę i nadzór w szkolnictwie publicznym oraz stanowiska Rzecznika Praw Obywatelskich i Fundacji Wolność od Religii.
Ministra Edukacji Narodowej Anna Zalewska zmieniła zasady organizowania rekolekcji w szkołach publicznych we wrześniu 2017 roku (rozporządzenie zmieniające z dnia 7 czerwca 2017 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach (Dz. U. poz. 1147) weszło w życie z dniem 1 września 2017 r.).
Treść § 10 ust. 1 rozporządzenia przed zmianą brzmiała : „Uczniowie uczęszczający na naukę religii uzyskują trzy kolejne dni zwolnienia z zajęć szkolnych w celu odbycia rekolekcji wielkopostnych, jeżeli religia lub wyznanie, do którego należą, nakłada na swoich członków tego rodzaju obowiązek. Pieczę nad uczniami w tym czasie zapewniają katecheci.”
Po zmianach ministry Zalewskiej: „Uczniowie uczęszczający na naukę religii mają prawo do zwolnienia z zajęć szkolnych w celu odbycia trzydniowych rekolekcji wielkopostnych, jeżeli rekolekcje te stanowią praktykę danego kościoła lub innego związku wyznaniowego. W czasie trwania rekolekcji szkoła nie jest zwolniona z realizowania funkcji opiekuńczej i wychowawczej.”. Zniknął zapis: Pieczę nad uczniami w tym czasie zapewniają katecheci.
Jeszcze w 2016 r. ministerstwo informowało na swojej stronie www: „Opiekę nad uczniami w czasie rekolekcji zapewniają nauczyciele religii. Dyrektor szkoły – jeśli wymagają tego względy bezpieczeństwa uczniów – może zwrócić się jednak do pozostałych nauczycieli z prośbą o pomoc w zapewnieniu uczniom opieki w czasie ich przemieszczania się do miejsca odbywania się rekolekcji i w drodze powrotnej do szkoły. W tym przypadku dyrektor powinien jednak respektować prawo nauczycieli do wolności sumienia i wyznania.”
REKOLEKCJE WIELKOPOSTNE ORAZ KAŻDE INNE
Przed zmianą Zalewskiej szkoła zwalniała uczniów z zajęć szkolnych w celu odbycia wyłącznie rekolekcji wielkopostnych. Jednak wprowadzono zapis, że szkoła może zwalniać uczniów w celu odbycia również innych rekolekcji..
„1. Uczniowie uczęszczający na naukę religii mają prawo do zwolnienia z zajęć szkolnych w celu odbycia trzydniowych rekolekcji wielkopostnych, jeżeli rekolekcje te stanowią praktykę danego kościoła lub innego związku wyznaniowego. W czasie trwania rekolekcji szkoła nie jest zwolniona z realizowania funkcji opiekuńczej i wychowawczej.
2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do rekolekcji organizowanych w innym terminie.”
UCZNIOWIE NIEUCZESTNICZĄCY W REKOLEKCJACH MAJĄ OBOWIĄZEK PRZEBYWANIA NA ZAJĘCIACH SZKOLNYCH
Powyższe stanowisko ministerstwo prezentowało w piśmie skierowanym do fundacji z dnia 27 czerwca 2017 r., wskazując, że uczniowie nieuczestniczący w rekolekcjach „są zobowiązani do udziału w zajęciach szkolnych odbywających się w godzinach ustalonego stałego planu zajęć i mają odnotowywany fakt obecności na tych zajęciach. Nieuprawnione jest więc informowanie rodziców, że w czasie rekolekcji nie ma zajęć – z wyjątkiem sytuacji gdy wszyscy uczniowie szkoły uczęszczają na religię”.
MARZEC 2024 – INTERWENCJA FUNDACJI, STANOWISKO DYREKTOR SZKOŁY W KRAKOWIE
Dyrektor w swoim piśmie potwierdza, że wszyscy obecni w szkole uczniowie zapisani na religię (402 uczniów, 89%) zostali zaprowadzeni na rekolekcje, gdyż rodzice nie zaznaczyli w oświadczeniu o wyrażeniu życzenia organizacji lekcji religii dla ich dziecka, że nie dotyczy to udziału w rekolekcjach. Nauczyciele odprowadzali dzieci z/do kościoła. Pani Dyrektor uważa, że „wszystko jest okazją, aby nieliczni niezadowoleni rodzice zmuszali nas do spędzania czasu nad odpowiadaniem na tego typu pisma niejednokrotnie zapominając, że szkoła jest jednostką działającą na podstawie i w granicach prawa. Ministerialne rozporządzenie, dając obecnie wszystkim zainteresowanym zbyt dużą swobodę do interpretacji przepisów, powinno być jak najszybciej doprecyzowane. Mam nadzieję, że nowe władze sformułują jasne wytyczne, co do organizacji pracy szkoły i zapewnienia opieki nad dziećmi.”
Link do korespondencji:
MAJ 2024 – KURATORIUM OŚWIATY W WARSZAWIE/DELEGATURA W RADOMIU
CZERWIEC 2024 – KURATORIUM OŚWIATY W POZNANIU
Link do korespondencji:
CZERWIEC 2024 – KURATORIUM OŚWIATY WE WROCŁAWIU
W dniu 24 kwietnia 2024 r. fundacja wysłała pismo do Pani Ewy Skrzywanek, Dolnośląskiego Kuratora Oświaty, do wiadomości Pani Barbary Nowackiej, Ministry Edukacji z wnioskiem o udzielenie odpowiedzi na pytania fundacji związane z organizacją rekolekcji. W dniu 7 czerwca 2024 r. wpłynęła odpowiedź z kuratorium. Kuratorium informuje, że nie posiada kompetencji do dokonywania wykładni przepisów prawa o mocy powszechnie obowiązującej.
Kuratorium informuje również, że w czasie rekolekcji można organizować wyłącznie zajęcia opiekuńczo-wychowawcze, w miejsce zajęć dydaktycznych, gdyż rozporządzenie dot. nauki religii stanowi wyłącznie o tej funkcji szkoły (sic!).
Link do korespondencji:
SIERPIEŃ 2024 – KURATORIUM OŚWIATY W KIELCACH
PAŹDZIERNIK 2024 – PIERWSZE PRZEKAZANIE POSTULATÓW FUNDACJI WOLNOŚĆ OD RELIGII MINISTRZE EDUKACJI BARBARZE NOWACKIEJ
W ramach konsultacji dotyczących przedmiotowego rozporządzenia piszemy: Za konieczne uważamy (…) zniesienie możliwości odwoływania lekcji (zwalniania uczniów) z powodu tzw. rekolekcji i wycofanie zmian dot. rekolekcji wprowadzonych przez min. Zalewską w 2017 r. Odwoływanie lekcji z powodu rekolekcji prowadzi często w szkołach publicznych do rozwiązań o charakterze segregacji i dyskryminacji oraz niepotrzebnych napięć w społecznościach szkolnych, wycofanie zmian z 2017 r. jest to niezbędne do zagwarantowania wolności sumienia nauczycieli. (…) Należy wyprowadzić rekolekcje ze szkół. Przepis, który przyznaje uczniom uczęszczającym na lekcje religii zwolnienie na udział w rekolekcjach wielkopostnych znacznie wykracza poza zobowiązania zawarte w Konkordacie i w Ustawie Prawo Oświatowe. Rzecznik praw obywatelskich w 2017 r. zwracał ponadto uwagę, że określenie „rekolekcje wielkopostne” zawarte w rozporządzeniu dot. nauki religii ma charakter kanoniczny, a nie publicznoprawny. Rodzice w każdej sytuacji mogą zwalniać swoje dzieci z zajęć dydaktycznych, nie jest wymagany jakikolwiek dodatkowy zapis w rozporządzeniu dot. nauki religii.
Link do korespondencji: https://wolnoscodreligii.pl/konsultacje-projektu-nowelizacji-rozporzadzenia-ministra-edukacji-w-sprawie-warunkow-i-sposobu-organizowania-nauki-religii-uwagi-zgloszone-przez-fundacje/
https://wolnoscodreligii.pl/pisma-fundacji-wyslane-w-kwietniu-i-w-czerwcu-2024-r-w-kwestii-rekolekcji-i-wirtualnych-klas-z-religii/
GRUDZIEŃ 2024 – KURATORIUM OŚWIATY W LUBLINIE
Stanowisko Kuratorium Oświaty w Lublinie z 19 grudnia 2024 r. przekazane publicznie, po naszej interwencji w sprawie grupowych, szkolnych wyjść na mszę.:
(…) na podstawie § 10
ust. 1 Rozporządzenia uczniowie uczęszczający na naukę religii mają prawo do
zwolnienia z zajęć szkolnych w celu odbycia trzydniowych rekolekcji
wielkopostnych, jeżeli rekolekcje te stanowią praktykę danego kościoła lub
innego związku wyznaniowego. W tym miejscu wskazać należy, że w aktualnym
stanie prawnym jednostka oświatowa nie jest organizatorem rekolekcji
wielkopostnych. Jednak w czasie trwania rekolekcji szkoła nie jest zwolniona z
realizowania funkcji opiekuńczej i wychowawczej. Szczegółowe zasady dotyczące
organizacji rekolekcji, jak również termin rekolekcji, są przedmiotem odrębnych
ustaleń między organizującymi rekolekcje a szkołą. W tym zakresie wykluczone są
wszelkiego rodzaju działania o charakterze przymuszającym i dyskryminującym
wobec uczniów, jak też nauczycieli.
Niezależnie od wyżej wskazanych regulacji przypomnieć należy:
– o możliwości korzystania przez dyrektorów szkół z dodatkowych dni wolnych od zajęć dydaktyczno-wychowawczych w oparciu o § 5 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie organizacji roku szkolnego (Dz. U. 2023 r., poz. 1211) ustalonych w inne dni niż te wskazane w § 5 ust. 2 pkt 1 i 2 ww. rozporządzenia, tj. gdy jest to uzasadnione organizacją pracy szkoły lub placówki lub potrzebami społeczności lokalnej;
– że szkoła stanowi miejsce w którym wszyscy uczniowie powinni być traktowani jednakowo i jest miejscem neutralnym światopoglądowo.
Link do stanowiska: https://wolnoscodreligii.pl/zasady-organizacji-religii-etyki-i-wspolpracy-szkol-z-kosciolami-wytyczne-lubelskiego-kuratora-oswiaty/)
MAJ 2025 – KURATORIUM OŚWIATY W SZCZECINIE
Kuratorium Oświaty w Szczecinie w korespondencji z fundacją powołuje się na opinię prawną Adama Balickiego z 29 stycznia 2024 r. opublikowaną w portalu LEX, której autor stwierdza:
„Zgodnie z przywołanymi przepisami wspomniani wcześniej uczniowie mają prawo do zwolnienia z zajęć szkolnych w celu odbycia rekolekcji. Tym samym jeżeli wolę uczestnictwa w rekolekcjach wyrażą pełnoletni uczniowie lub ich rodzice/prawni opiekunowie to szkoła zobowiązana jest do zwolnienia w celu odbycia rekolekcji. Jednocześnie szkoła, a w szczególności jej dyrektor zobowiązany jest do zapewnienia bezpieczeństwa uczniom, którzy nie będą brali udziału w rekolekcjach, gdyż szkoła w tym czasie rekolekcji nie jest zwolniona z obowiązku zapewnienia z realizacji funkcji opiekuńczej i wychowawczej. Ponadto wcześniej przepisu wynika, że w okresie rekolekcji nie są zawieszane zajęcia dydaktyczne, a jedynie zwolnieni z nich wspomniani wcześniej uczniowie. Tym samym ci którzy nie będą brali w nich udziału mają prawo do realizacji zajęć dydaktycznych. Mając na uwadze powyższe z jednej strony dyrektor szkoły musi mieć wiedzę co do liczby uczniów którzy nie będą uczestniczyli w rekolekcjach w celu zapewnienia właściwej organizacji pracy szkoły podczas rekolekcji, a z drugiej rodzice lub pełnoletni uczeń mogą nie wyrazić chęci udziału w rekolekcjach, mimo uczęszczania na lekcje religii. Dlatego, w mojej ocenie, zwolnienie na czas odbycia rekolekcji powinno zostać zgłoszone przez rodzica lub prawnego opiekuna lub pełnoletniego ucznia, zgodnie z zasadami przyjętymi w szkole.”
Fundacja przypomina, że „zasady obowiązujące w szkole” muszą być zgodne z aktami wyższej wagi m.in. z Konstytucją RP i art. 53 ust. 7 „Nikt nie może być obowiązany przez organy władzy publicznej do ujawnienia swojego światopoglądu, przekonań religijnych lub wyznania.”
MAJ 2025 – KURATORIUM OŚWIATY W WARSZAWIE
„Szczegółowe zasady dotyczące organizacji rekolekcji są przedmiotem odrębnych ustaleń między organizującymi rekolekcje, a szkołą (§10 ust. 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach – Dz. U. z 2020 r. poz. 983 ze zm.). To dyrektor, znający uwarunkowania lokalowo-organizacyjne szkoły, uzgadnia z organizatorem rekolekcji ich przebieg, biorąc pod uwagę potrzeby i oczekiwania całej społeczności szkolnej, w tym prawa, interesy, a przede wszystkim bezpieczeństwo wszystkich uczniów – tych uczestniczących i nieuczestniczących w lekcjach religii. Dyrektor szkoły, który zgodnie z art. 68 ust. 1 pkt 1, 2, 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737 ze zm.) kieruje działalnością szkoły, sprawuje nadzór pedagogiczny oraz wykonuje zadania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom, mając na uwadze strukturę organizacyjną szkoły, lokalne uwarunkowania, zasoby kadrowe, ustala sposób organizacji zajęć w szkole podczas rekolekcji.
Opiekę nad uczniami odbywającymi rekolekcje zapewniają nauczyciele religii. Jednak dyrektor szkoły, jeśli wymagają tego względy bezpieczeństwa uczniów, ma prawo zwrócić się do pozostałych nauczycieli z prośbą o zapewnienie uczniom opieki w czasie ich przemieszczania się do miejsca odbywania rekolekcji i w drodze powrotnej do szkoły. Dyrektor powinien respektować prawo nauczycieli do wolności sumienia i wyznania (Pismo z dnia 5 grudnia 2016 r. Ministerstwo Edukacji Narodowej Podsekretarz Stanu 1231/2016 nauczanie religii w szkołach i przedszkolach, https://sip.lex.pl/orzeczenia-i-pisma-urzedowe/pisma-urzedowe/1231-2016-nauczanie-etyki-i-religii-w-szkolach-i-184877913 ).
Przepisy prawa nie określają, w jakim czasie rodzice uczniów powinni być poinformowani o sposobie organizacji rekolekcji, jednak dyrektor powinien zawiadomić rodziców skutecznie, zaraz po ustaleniu sposobu organizacji rekolekcji. Zwrócono Dyrektorowi uwagę na konieczność wypracowania skutecznych działań w tym zakresie.
Informuję również, że przepisy prawa wprost nie nakładają na dyrektora szkoły obowiązku żądania od rodzica pisemnego oświadczenia o wyrażeniu zgody na uczestnictwo jego dziecka w rekolekcjach, a tym samym zwolnienia z zajęć edukacyjnych, które powinny być wtedy organizowane. Zgodnie z §1 ust. 2 ww. rozporządzenia szkoła ma obowiązek odebrania od rodziców pisemnego oświadczenia dotyczącego życzenia organizacji lekcji religii w szkole. Udział uczniów uczęszczających na zajęcia z religii katolickiej w organizowanych rekolekcjach, jest coroczną praktyką znaną rodzicom. Natomiast w czasie rekolekcji szkoła nie jest zwolniona z realizowania funkcji opiekuńczej i wychowawczej.
MAJ 2025 oraz PAŹDZIERNIK 2025 – MINISTERSTWO EDUKACJI NARODOWEJ
W dniu 13 października 2025 r. Ministerstwo pisało do Fundacji Wolność od Religii „odnosząc się do kwestii kierowania uczniów przez dyrektorów szkół oraz wychowawców do uczestnictwa w praktykach religijnych (rekolekcje, msze) wyłącznie na podstawie zapisania ucznia na lekcje religii, bez zgody rodziców, należy stwierdzić, że wyniki przeprowadzonych kontroli doraźnych przez kuratorów oświaty, w ramach sprawowanego nadzoru pedagogicznego, nie wykazał takich przypadków, a ochrona praw rodziców, uczniów i nauczycieli jest respektowana przez dyrektorów szkół (…). Odnosząc się do pozostającego we właściwości Departamentu Kształcenia Ogólnego (DKO) zarzutu dotyczącego kierowania uczniów do udziału w praktykach religijnych (rekolekcje, msze) przez dyrektorów szkół uznano, że sformułowanie to nie znajduje potwierdzenia w faktach. Do DKO nie wpłynął żaden wniosek, skarga czy sygnał w tej sprawie.”
„Każdorazowe wyjście uczniów poza szkołę wymaga pisemnej zgody rodziców. Nie można więc formułować zarzutu o kierowaniu uczniów do udziału w praktykach religijnych przez dyrektorów szkół.”
„Odmiennie natomiast zdefiniowana jest rola i obowiązki zatrudnionych w szkole nauczycieli oraz dyrektora. Zapewnienie warunków działania szkoły w tym bezpiecznych warunków nauki, wychowania i opieki znajduje się w obowiązkowych zadaniach organu prowadzącego szkołę. Jeżeli zajęcia edukacyjne, w tym zajęcia religii, znajdują się w tygodniowym rozkładzie zajęć ucznia, to realizacja tych zajęć (także w formie rekolekcji) powinna odbywać się pod opieką nauczyciela. Rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach nie określa innych regulacji w przypadku udziału w rekolekcjach poza terenem szkoły (…) par. 14 ww. rozporządzenia zobowiązuje do nadzoru nauczyciela podczas przerw w zajęciach (taką przerwą w zajęciach jest także wyjście ze szkoły na rekolekcje).
Z kolei dniu 15 maja 2025 r. ministerstwo zwracało uwagę, iż:
Link do korespondencji:
CZERWIEC 2025 – KURATORIUM OŚWIATY W RZESZOWIE
Link do korespondencji:
SIERPIEŃ 2025 – RZECZNIK PRAW OBYWATELSKICH
W odpowiedzi na wcześniejsze pisma interwencyjne Fundacji Wolność od Religii, w dniu 8 sierpnia 2025 r. RPO informował, że kwestie związane z rekolekcjami były przedmiotem wystąpień generalnych Rzecznika Praw Obywatelskich:
https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-nalezy-doprecyzowac-zasady-uczestnictwa-nauczycieli-w-uroczystosciach-religijnych
https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/ministerstwo-edukacji-odpowiada-na-wystapienie-dotycz%C4%85ce-zasad-przeprowadzania-rekolekcji
(…) w dalszym ciągu, pomimo zgłaszanych zastrzeżeń, obowiązuje § 10 ust. 5 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach (Dz. U. z 2020 r. poz. 983 z późn. zm.), który stanowi, że szczegółowe zasady dotyczące organizacji rekolekcji, jak również inny termin rekolekcji, są przedmiotem odrębnych ustaleń między organizującymi rekolekcje a szkołą. Decyzja, czy skorzystać z prawa do zwolnienia w dni, kiedy odbywają się rekolekcje, należy do ucznia i jego rodziców albo do ucznia pełnoletniego. Również od tych osób zależy, czy powiadomią dyrektora szkoły o zamiarze wzięcia udziału w rekolekcjach.
Chociaż RPO dostrzega wagę problemów opisanych we wniosku Fundacji Wolność od Religii, a także słuszność wielu argumentów, w obecnym stanie prawnym trudno jest wskazać dokładny przepis świadczący o tym, iż „dyrektorzy szkół działając na podstawie i w granicach prawa są uprawnieni i powinni być zobligowani do pozyskiwania od rodziców oświadczeń w sprawie udziału uczniów w rekolekcjach”.
Rzecznik zgadza się z opinią Mazowieckiego Kuratora Oświaty wyrażoną w odpowiedzi z dnia 16 maja 2025 r. (znak KOG.552.139.2025.ZR), zgodnie z którą należy przypominać dyrektorom szkół o potrzebie szczegółowego konsultowania organizacji rekolekcji z rodzicami uczniów, by zapewnić przestrzeganie praw uczniów i rodziców. Ponadto dyrektor szkoły powinien respektować wolność sumienia i wyznania nauczycieli zatrudnionych w danej szkole. Przypadki, w których nauczyciel zostaje zmuszony do brania udziału w rekolekcjach wbrew swojej woli, nie powinny oczywiście mieć miejsca i mogą stanowić przedmiot indywidualnej skargi. Rzecznik Praw Obywatelskich jest świadomy kontrowersji związanych z przebiegiem rekolekcji oraz negatywnymi skutkami dla uczniów nieuczęszczających na religię. Problem ten jest podnoszony od lat, jednak zmiana wymaga przede wszystkim prowadzenia innej polityki państwa w zakresie jego współpracy z podmiotem organizującym rekolekcje, a więc głównie z Kościołem katolickim. Analizując sprawę, Rzecznik zapoznał się ze stanowiskiem organizacji społecznych, w tym z apelami, aby praca szkoły nie była podporządkowana praktykom i obrzędom religijnym. Ostateczne decyzje należą jednak do organów władzy publicznej.
Link do korespondencji: https://wolnoscodreligii.pl/czy-dyrektor-szkoly-moze-wyprowadzic-uczniow-na-rekolekcje-bez-uprzedniego-udokumentowanego-zwolnienia-dziecka-z-zajec-szkolnych-przez-rodzica-pytamy-ministry-edukacji/
Całość korespondencji fundacji w sprawie rekolekcji oraz interwencje fundacji od 2014 r. znajdziecie tutaj: https://wolnoscodreligii.pl/category/dzialania/rekolekcje_jaselka/