Wymuszanie od rodziców uczniów nie zapisanych na religię składania dodatkowych oświadczeń – interwencja fundacji w SP nr 16 w Bydgoszczy

Lublin, 14 września 2026 r.

Do Dyrekcji Szkoły Podstawowej nr 16 w Bydgoszczy
ul. Koronowska 74
 85-405, Bydgoszcz
e-mail: zs16@edu.bydgoszcz.pl

Szanowni Państwo,

Działając imieniem Fundacji Wolność od Religii, w ramach prowadzonej kampanii społecznej na rzecz przestrzegania prawa oświatowego zwracam się z wnioskiem o zaprzestanie wymuszania od rodziców uczniów uczęszczających do szkoły składania oświadczeń w sprawie rezygnacji z organizacji nauki religii.

Na podstawie otrzymanych informacji, wnioskujemy, iż nie wszyscy wychowawcy w szkole posiadają wiedzę na temat dobrowolności uczestnictwa w lekcjach religii lub/i etyki.

Pragnę zwrócić Państwa uwagę na fakt, że nie jest dopuszczalne przez przepisy prawa odbieranie przez szkołę od rodziców lub uczniów oświadczeń (negatywnych deklaracji) wskazujących, że uczeń nie będzie uczęszczał na religię lub etykę,  lub też przedkładanie rodzicom wzorów oświadczeń, które preferują wybór zajęć z jakiejkolwiek religii lub z etyki. Procedura przyjmowania przedmiotowych oświadczeń od rodziców lub uczniów nie może bowiem naruszać dyspozycji art. 53 ust. 7 Konstytucji RP, który wskazuje, że Nikt nie może być obowiązany przez organy władzy publicznej do ujawniania swojego światopoglądu, przekonań religijnych lub wyznania, a także Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 roku w  sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach.

Na mocy § 1 ust. 1 Rozporządzenia MEN z dnia 14 kwietnia 1992 roku, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2017 roku §1 ust. 1  W publicznych przedszkolach i oddziałach przedszkolnych w publicznych szkołach podstawowych, zwanych dalej „przedszkolami”, organizuje się naukę religii na życzenie rodziców. W publicznych szkołach podstawowych i szkołach ponadpodstawowych, zwanych dalej „szkołami”, organizuje się naukę religii i etyki:

1) w szkołach podstawowych – na życzenie rodziców;

2) w szkołach ponadpodstawowych – na życzenie bądź rodziców, bądź samych uczniów; po osiągnięciu pełnoletności o pobieraniu nauki religii i etyki decydują uczniowie.

1a.  W przedszkolach zajęcia religii uwzględnia się w ramowym rozkładzie dnia. W szkołach zajęcia religii i etyki uwzględnia się w tygodniowym rozkładzie zajęć.

2. Życzenie, o którym mowa w ust. 1, jest wyrażane w formie pisemnego oświadczenia. Oświadczenie nie musi być ponawiane w kolejnym roku szkolnym, może jednak zostać zmienione.

3.Uczestniczenie lub nieuczestniczenie w przedszkolnej albo szkolnej nauce religii lub etyki nie może być powodem dyskryminacji przez kogokolwiek w jakiejkolwiek formie.

Przyjęta przez szkołę procedura nie może również kolidować z art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. Nr 29, poz. 155) przez naruszający prawo do milczenia wymóg negatywnego oświadczenia woli.

Ponadto na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, działając imieniem Fundacji Wolność od Religii z siedzibą w Lublinie, w ramach prowadzonej działalności, wnoszę o udostępnienie informacji publicznej poprzez udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:

1. Ilu uczniów uczęszcza do szkoły w roku szkolnym 2026/2027?
2. Ilu uczniów w szkole zostało zapisanych przez rodziców na lekcje religii rzymskokatolickiej?
3. Ilu uczniów w szkole zostało zapisanych przez rodziców na lekcje innej niż rzymskokatolicka religii?
4. Ilu uczniów w szkole zostało zapisanych przez rodziców na lekcje etyki?
5. Czy szkoła zbiera oświadczenia rodziców w sprawie udziału ich dzieci w lekcjach religii lub/i etyki przed dopuszczeniem ich do udziału w tych zajęciach (chodzi o klasy pierwsze)? Kiedy rodzice składają po raz pierwszy oświadczenia w sprawie udziału dziecka w lekcjach religii/etyki?
6. W jaki sposób wyrażane jest życzenie rodziców w sprawie uczęszczania na lekcje religii lub/i etyki? Jeśli jest to druk, prosimy o udostępnienie treści druku. Czy rodzice proszeni są przez wychowawców o składanie nowych oświadczeń na początku każdego roku szkolnego?
7. Czy szkoła wymaga składania oświadczeń oświadczeń w sprawie rezygnacji z organizacji nauki religii od rodziców uczniów nie zapisanych na te zajęcia na początku każdego roku szkolnego?
8. Czy w druku, którym posługuje się szkoła uwzględniono możliwość organizowania przez szkołę zajęć z religii innej niż rzymskokatolicka np. prawosławnej lub etyki?
9. Czy i w jaki sposób rodzice oraz uczniowie informowani są o prawie do uczęszczania na lekcje etyki (w tym o możliwości udziału w lekcjach religii i etyki jednocześnie)?
10. Czy w szkole organizowane są lekcje etyki dla chętnych uczniów?
11. Czy lekcje etyki były organizowane w uprzednim roku szkolnym 2025/2026?
12. Ile oświadczeń wskazujących na życzenie rodziców co do udziału ich dzieci w lekcjach etyki szkoła otrzymała w roku szkolnym 2024/2025 oraz w 2023/2024?
13. Jeżeli szkoła otrzymała od rodziców oświadczenia wskazujące na ich życzenie udziału w lekcjach etyki w ostatnich trzech latach, czy udział w lekcjach został uczniom zapewniony? Jeżeli chętni uczniowie nie uczęszczali na lekcje etyki, pomimo uprzedniego wyrażenia życzenia, proszę o wskazanie powodu i informacji przekazanej zainteresowanym rodzicom/uczniom, a także czy szkoła w takim przypadku przekazała otrzymane oświadczenia rodziców do organu zarządzającego szkołą?
14. Czy w planach zajęć uczniów zapisanych na etykę w poprzednim roku szkolnym, przedmiot jest widoczny analogicznie do katechezy, już z dniem 1 września 2026 r.?

Wskazuję również, iż zgodnie z art. 13 ust. 1 Ustawy Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku.

Stosownie do art. 14 ust. 1 ustawy, określam następujący sposób i formę udostępnienia żądanych informacji, tj. wysyłka na wskazany adres e-mail fundacja.wor@gmail.com,  jako załącznik do korespondencji elektronicznej.

Z wyrazami szacunku

Dorota Wójcik
prezeska zarządu

W związku z brakiem odpowiedzi w dniu 29 września 2026 r. wysłaliśmy do szkoły przedsądowe wezwanie do wykonania obowiązku.

Lublin, 29 września 2026 r.

Do Dyrekcji Szkoły Podstawowej nr 16 w Bydgoszczy
ul. Koronowska 74
 85-405, Bydgoszcz
e-mail: zs16@edu.bydgoszcz.pl

PRZEDSĄDOWE WEZWANIE DO WYKONANIA OBOWIĄZKU

Działając w imieniu Fundacji Wolność od Religii,jako prezeska zarządu, wzywam Państwa do wykonania obowiązku ustawowego wskazanego w art. 13 ust. 1 Ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020, poz. 2176), tj. do odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej, który został skierowany do Państwa w dniu 14.09.2026 r. Drogą mailową otrzymaliście Państwo wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Zgodnie z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP (Dz.U. 1997, NR 78 poz. 483) oraz zgodnie z art. 4 ust 1 Ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2020, poz. 2176) placówka edukacyjna jako podmiot wykonujący zadania publiczne – zadania z zakresu edukacji publicznej jest zobowiązana do udostępniania informacji publicznej.

Termin „zadania publiczne” w rozumieniu art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 782) jest pojęciem szerszym od terminu „zadania władzy publicznej” (art. 61 Konstytucji RP). Pojęcie „zadanie publiczne” użyte w art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej zamiast pojęcia „zadanie władzy publicznej” użytego w art. 61 Konstytucji RP ignoruje element podmiotowy i oznacza, że zadania publiczne mogą być wykonywane przez różne podmioty, niebędące organami władzy i bez konieczności przekazywania tych zadań. Tak rozumiane „zadanie publiczne” cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie. Wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 6 czerwca 2014 r., II SAB/Kr 139/14).

Wobec upływu 14 dni od dnia otrzymania wniosku o udzielenie informacji publicznej należy stwierdzić, że brak odpowiedzi wypełnia znamiona bezczynności organu.

Wyznaczamy Państwu ostateczny przedsądowy termin na udzielenie informacji publicznej w przedmiotowej sprawie na 7 dni od otrzymania niniejszego pisma.

Informujemy, że w razie braku odpowiedzi skierujemy skargę na bezczynność organu do właściwego miejscowo wojewódzkiego sądu administracyjnego, co będzie oznaczało obarczenie Państwa placówki dodatkowymi kosztami.  

Z wyrazami szacunku

Dorota Wójcik
prezeska zarządu

——————————————————————————————————————–

W dniu 9 października 2026 r. wpłynęła odpowiedź szkoły o treści jak niżej:

Bydgoszcz, 09.10.2026 Szanowni Państwo, 
1.     Ilu uczniów uczęszcza do szkoły w roku szkolnym 2026/2027?         796 2.     Ilu uczniów w szkole zostało zapisanych przez rodziców na lekcje religii rzymskokatolickiej?        582

3.     Ilu uczniów w szkole zostało zapisanych przez rodziców na lekcje innej niż rzymskokatolicka religii?        0

4.     Ilu uczniów w szkole zostało zapisanych przez rodziców na lekcje etyki?         0

5.     Czy szkoła zbiera oświadczenia rodziców w sprawie udziału ich dzieci w lekcjach religii lub/i etyki przed dopuszczeniem ich do udziału w tych zajęciach (chodzi o klasy pierwsze)? TAK Kiedy rodzice składają po raz pierwszy oświadczenia w sprawie udziału dziecka w lekcjach religii/etyki? na początku roku szkolnego

6.     W jaki sposób wyrażane jest życzenie rodziców w sprawie uczęszczania na lekcje religii lub/i etyki? Jeśli jest to druk, prosimy o udostępnienie treści druku.   w formie oświadczenia – załącznik Czy rodzice proszeni są przez wychowawców o składanie nowych oświadczeń na początku każdego roku szkolnego? NIE. Chyba, że ponownie wyrażą zgodę na uczestnictwo w zajęciach

7.     Czy szkoła wymaga składania oświadczeń oświadczeń w sprawie rezygnacji z organizacji nauki religii od rodziców uczniów nie zapisanych na te zajęcia na początku każdego roku szkolnego? NIE

8.     Czy w druku, którym posługuje się szkoła uwzględniono możliwość organizowania przez szkołę zajęć z religii innej niż rzymskokatolicka np. prawosławnej lub etyki? TAK – religii ogólnie

9.     Czy i w jaki sposób rodzice oraz uczniowie informowani są o prawie do uczęszczania na lekcje etyki (w tym o możliwości udziału w lekcjach religii i etyki jednocześnie)?  Na pierwszym spotkaniu z wychowawcą

10.  Czy w szkole organizowane są lekcje etyki dla chętnych uczniów? NIE – brak chętnych.

11.  Czy lekcje etyki były organizowane w uprzednim roku szkolnym 2025/2026? NIE

12.  Ile oświadczeń wskazujących na życzenie rodziców co do udziału ich dzieci w lekcjach etyki szkoła otrzymała w roku szkolnym 2024/2025 oraz w 2023/2024? 0

13.  Jeżeli szkoła otrzymała od rodziców oświadczenia wskazujące na ich życzenie udziału w lekcjach etyki w ostatnich trzech latach, czy udział
w lekcjach został uczniom zapewniony? Jeżeli chętni uczniowie nie uczęszczali na lekcje etyki, pomimo uprzedniego wyrażenia życzenia, proszę o wskazanie powodu i informacji przekazanej zainteresowanym rodzicom/uczniom, a także czy szkoła w takim przypadku przekazała otrzymane oświadczenia rodziców do organu zarządzającego szkołą? Brak chętnych

14.  Czy w planach zajęć uczniów zapisanych na etykę w poprzednim roku szkolnym, przedmiot jest widoczny analogicznie do katechezy, już
z dniem 1 września 2026 r.? nie dotyczy

Z wyrazami szacunku 
Grażyna Lewandowska
dyrektor szkoły