Lublin, 23 września 2026 r.
Do Dyrekcji Publicznej Szkoły Podstawowej
nr 5
im. M. Kopernika w Brzegu
ul. Robotnicza 22
49-300 Brzeg
e-mail: psp5@brzeg.pl
Szanowni Państwo,
Działając imieniem Fundacji Wolność od Religii, w ramach prowadzonej kampanii społecznej na rzecz przestrzegania prawa oświatowego zwracam się z wnioskiem o zaprzestanie wymuszania od rodziców uczniów uczęszczających do szkoły składania oświadczeń w sprawie nieuczęszczania na lekcje religii. Otrzymaliśmy informację, iż niektórzy wychowawcy nakazują złożenie oświadczeń o nieuczęszczaniu dziecka na lekcje religii (rezygnacji), nawet wówczas gdy dziecko nie było na nią zapisane w ubiegłym roku szkolnym, ponieważ uważają, że wszyscy uczniowie zapisywani są na religię automatycznie, na początku każdego roku szkolnego.
Tym samym wnioskujemy, iż nie wszyscy wychowawcy w szkole posiadają wiedzę na temat dobrowolności uczestnictwa w lekcjach religii lub/i etyki.
Pragnę zwrócić Państwa uwagę na fakt, że nie jest dopuszczalne przez przepisy prawa odbieranie przez szkołę od rodziców lub uczniów oświadczeń (negatywnych deklaracji) wskazujących, że uczeń nie będzie uczęszczał na religię lub etykę, lub też przedkładanie rodzicom wzorów oświadczeń, które preferują wybór zajęć z jakiejkolwiek religii lub z etyki. Procedura przyjmowania przedmiotowych oświadczeń od rodziców lub uczniów nie może bowiem naruszać dyspozycji art. 53 ust. 7 Konstytucji RP, który wskazuje, że Nikt nie może być obowiązany przez organy władzy publicznej do ujawniania swojego światopoglądu, przekonań religijnych lub wyznania, a także Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 roku w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach.
Na mocy § 1 ust. 1 Rozporządzenia MEN z dnia 14 kwietnia 1992 roku, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 września 2017 roku §1 ust. 1 W publicznych przedszkolach i oddziałach przedszkolnych w publicznych szkołach podstawowych, zwanych dalej „przedszkolami”, organizuje się naukę religii na życzenie rodziców. W publicznych szkołach podstawowych i szkołach ponadpodstawowych, zwanych dalej „szkołami”, organizuje się naukę religii i etyki:
1) w szkołach podstawowych – na życzenie rodziców;
2) w szkołach ponadpodstawowych – na życzenie bądź rodziców, bądź samych uczniów; po osiągnięciu pełnoletności o pobieraniu nauki religii i etyki decydują uczniowie.
1a. W przedszkolach zajęcia religii uwzględnia się w ramowym rozkładzie dnia. W szkołach zajęcia religii i etyki uwzględnia się w tygodniowym rozkładzie zajęć.
2. Życzenie, o którym mowa w ust. 1, jest wyrażane w formie pisemnego oświadczenia. Oświadczenie nie musi być ponawiane w kolejnym roku szkolnym, może jednak zostać zmienione.
3.Uczestniczenie lub nieuczestniczenie w przedszkolnej albo szkolnej nauce religii lub etyki nie może być powodem dyskryminacji przez kogokolwiek w jakiejkolwiek formie.
Przyjęta przez szkołę procedura nie może również kolidować z art. 2 pkt 6 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (Dz. U. Nr 29, poz. 155) przez naruszający prawo do milczenia wymóg negatywnego oświadczenia woli.
Ponadto na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, działając imieniem Fundacji Wolność od Religii z siedzibą w Lublinie, w ramach prowadzonej działalności, wnoszę o udostępnienie informacji publicznej poprzez udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
- Ilu uczniów uczęszcza do szkoły w roku szkolnym 2026/2027?
- Ilu uczniów w szkole zostało zapisanych przez rodziców na lekcje religii rzymskokatolickiej?
- Ilu uczniów w szkole zostało zapisanych przez rodziców na lekcje innej niż rzymskokatolicka religii?
- Ilu uczniów w szkole zostało zapisanych przez rodziców na lekcje etyki?
- Czy szkoła zbiera oświadczenia rodziców w sprawie udziału ich dzieci w lekcjach religii lub/i etyki przed dopuszczeniem ich do udziału w tych zajęciach (chodzi o klasy pierwsze)? Kiedy rodzice składają po raz pierwszy oświadczenia w sprawie udziału dziecka w lekcjach religii/etyki?
- W jaki sposób wyrażane jest życzenie rodziców w sprawie uczęszczania na lekcje religii lub/i etyki? Jeśli jest to druk, prosimy o udostępnienie treści druku. Czy rodzice proszeni są przez wychowawców o składanie nowych oświadczeń na początku każdego roku szkolnego?
- Czy w druku, którym posługuje się szkoła uwzględniono możliwość organizowania przez szkołę zajęć z religii innej niż rzymskokatolicka np. prawosławnej lub etyki?
- Czy i w jaki sposób rodzice oraz uczniowie informowani są o prawie do uczęszczania na lekcje etyki (w tym o możliwości udziału w lekcjach religii i etyki jednocześnie)?
- Czy w szkole organizowane są lekcje etyki dla chętnych uczniów?
- Czy lekcje etyki były organizowane w uprzednim roku szkolnym 2025/2026?
- Ile oświadczeń wskazujących na życzenie rodziców co do udziału ich dzieci w lekcjach etyki szkoła otrzymała w roku szkolnym 2024/2025 oraz w 2023/2024?
- Jeżeli szkoła otrzymała od rodziców oświadczenia wskazujące na ich życzenie udziału w lekcjach etyki w ostatnich trzech latach, czy udział w lekcjach został uczniom zapewniony? Jeżeli chętni uczniowie nie uczęszczali na lekcje etyki, pomimo uprzedniego wyrażenia życzenia, proszę o wskazanie powodu i informacji przekazanej zainteresowanym rodzicom/uczniom, a także czy szkoła w takim przypadku przekazała otrzymane oświadczenia rodziców do organu zarządzającego szkołą?
- Czy w planach zajęć uczniów zapisanych na etykę w poprzednim roku szkolnym, przedmiot jest widoczny analogicznie do katechezy, już z dniem 1 września 2026 r.?
Wskazuję również, iż zgodnie z art. 13 ust. 1 Ustawy Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku.
Stosownie do art. 14 ust. 1 ustawy, określam następujący sposób i formę udostępnienia żądanych informacji, tj. wysyłka na wskazany adres e-mail fundacja.wor@gmail.com, jako załącznik do korespondencji elektronicznej.
Z wyrazami szacunku
Dorota Wójcik
prezeska zarządu
——————————————————————————————————————–
Dnia 2 października 2026 r. wpłynęła odpowiedź szkoły o treści jak niżej:
Publiczna Szkoła Podstawowa nr 5 Brzeg, 02.10.2026r.
im. Mikołaja Kopernika w Brzegu
ul. Robotnicza 22, 49-300 Brzeg
psp5@psp5brzeg.pl
FUNDACJA WOLNOŚĆ OD RELIGII
LUBLIN
W odpowiedzi na wniosek o dostęp do informacji publicznej Dyrektor Publicznej Szkoły Podstawowej nr 5 w Brzegu informuje, że:
- W bieżącym roku szkolnym 2026/2027 do szkoły uczęszcza 582 uczniów;
- Na lekcje religii rzymskokatolickiej zostało zapisanych 443 dzieci
- Na lekcje innych religii nikt nie został zapisany, ponieważ (jak mówi doświadczenie poprzednich lat) brzeskie środowiska Kościoła Zielonoświątkowego, Kościoła Ewangelicko – Augsburskiego bardzo prężnie działają, prowadzą lekcje religii we własnych zgromadzeniach, zainteresowani rodzice przedkładają odnośne dokumenty w celu wpisania oceny na świadectwie; jednak od roku 2024, gdy ocena z religii nie wchodzi do średniej szkolnej, nie podejmują takich starań.
- Żadne dziecko nie zostało zapisane na etykę; w minionych latach (gimnazjum) rodzice zgłaszali taką potrzebę (co najmniej 7- oro dzieci) i zajęcia z etyki organizowane były w szkole (finansowane przez Organ prowadzący na wniosek dyrektora szkoły); gdy liczba dzieci była bardzo niska, ( za zgodą rodziców i Organu Prowadzącego) dołączono zainteresowanych uczniów z sąsiedniej szkoły, zajęcia prowadzono w jednym roku w jednej ze szkól, w kolejnym w drugiej; obecnie obserwujemy małe zainteresowanie przedmiotami nieobowiązkowymi i jeżeli NIE TRZEBA CHODZIĆ, TO RODZICE ŁATWO DOKONUJĄ TAKIEGO WYBORU;
- Rodzice wyrażają prośbę o udział ich dzieci w lekcjach religii lub etyki, wypełniając formularz zgłoszeniowy do szkoły; zapisując dzieci do szkoły;
6./7. Rodzice wypełniając formularz, wybierają:
„Proszę o organizację dla mojego dziecka zajęć z :
– religii – TAK NIE – etyki TAK NIE – inne TAK NIE JAKIE?
Każdorazowo na początku nowego roku szkolnego, w celach organizacyjnych, prosimy rodziców o potwierdzenie tej deklaracji, aby sprawnie zorganizować opiekę dla dzieci nieuczęszczających na religię; (większość chodzi na religię); nigdy ta deklaracja nie wzbudziła wątpliwości, ponieważ szkoła ( Budynek A, kl.I – III) pracuje w trybie jednozmianowym, co oznacza, że świetlica pracuje w godz. 6.30 – 8.00, (wtedy wszyscy uczniowie idą na lekcje), następnie od godz.11.30 – 16.00; dziecko nieuczęszczające na religię pozostaje pod opieką rodzica; jeżeli nie ma takiej możliwości, mimo że jest to pierwsza lub ostatnia lekcja w planie, organizujemy dodatkową opiekę nauczyciela; posiadając deklarację rodzica, jesteśmy pewni, że wszystkie dzieci są bezpieczne, jedne w szkole, inne w domach pod deklarowaną opieką rodziców; rodzice uczniów klas starszych – Budynek B szkoły (kl.IV – VIII) również są proszeni o potwierdzenie wiedzy, że dziecko nieuczęszczające na religię pozostaje w szkole lub wraca do domu i pozostaje pod opieką rodzica;
8. /9. Jak wyżej;
10./11./12. Ostatnie lata nie przyniosły zgłoszeń na zajęcia z etyki; proszę porównać odpowiedź w pkt.4
13. Zajęcia z etyki znajdowały się w planie lekcji, prowadzone były przez nauczyciela z właściwymi kwalifikacjami, odbywały się w szkole; od początku roku szkolnego.
Beata Matyszczak
Dyrektor Publicznej Szkoły Podstawowej nr 5 im. M.Kopernika w Brzegu
W związku z treścią otrzymanej odpowiedzi przeprowadziliśmy rozmowę telefoniczną z Panią Dyrektor, która zobowiązała się do zmiany wzoru oświadczenia dot. uczęszczania na dodatkowe zajęcia z religii lub/i etyki z pominięciem części negatywnej (NIE).
Dodatkowo przesłaliśmy wiadomość e-mail o treści:
Szanowna Pani Dyrektor,
uprzejmie proszę o zmianę treści żądanych przez szkołę oświadczeń dot. „rezygnacji z uczęszczania na lekcje religii” jak w załączeniu. Będziemy wdzięczni za przesłanie zmienionego druku formularza.
Z poważaniem
Dorota Wójcik
prezeska zarządu
