Lublin, 2 kwietnia 2026 r.
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
ul. Stefana Batorego 5
02-591 Warszawa
e-mail: kontakt@mswia.gov.pl
Szanowni Państwo,
Przedstawiciel MSWiA udzielił portalowi „FaktyPlus” poniższej odpowiedzi w nawiązaniu do wcześniejszego komunikatu o spotkaniu przedstawicieli rządu z biskupami na temat budowy „miejsc schronień” w parafiach: Spotkanie kierownictwa resortów spraw wewnętrznych oraz obrony narodowej z przedstawicielami Konferencji Episkopatu Polski 10 marca 2026 roku stanowiło istotny element strategicznego dialogu nad wykorzystaniem wszelkich dostępnych zasobów państwa i organizacji społecznych w sytuacjach kryzysowych. Podczas rozmów skoncentrowano się na wymianie doświadczeń w zakresie niesienia pomocy humanitarnej oraz koordynacji wsparcia logistycznego, gdzie struktury związane z kościołem, takie jak Caritas Polska, dysponują sprawdzonym potencjałem. Resort dostrzega w tej współpracy filar wzmacniający bezpieczeństwo lokalne, szczególnie w obszarze organizowania doraźnego wsparcia materialnego oraz potencjalnego wykorzystania rozproszonej infrastruktury parafialnej, która w razie wystąpienia klęsk żywiołowych może służyć jako naturalne miejsca schronienia lub centra dystrybucji pomocy. Współpraca ta opiera się na pełnym profesjonalizmie i wzajemnym poszanowaniu misji obu stron, przy czym jej nadrzędnym celem pozostaje ochrona życia i zdrowia mieszkańców. (…) (link do artykułu: https://faktyplus.pl/aktualizacja-ile-mswia-da-na-koscielne-kosciol-schrony-mswia-parafie-ochrona-ludnosci-finansowanie/
W związku z powyższym przesyłamy pytania jako organizacja pożytku publicznego, prowadząca od 15 lat działania mające na celu ochronę praw i wolności osób bezwyznaniowych oraz mająca na względzie treść Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej(Dz.U.1997.78.483), w szczególności;
- Art. 25 ust. 3 wskazuje, że Stosunki między państwem a kościołami i innymi związkami wyznaniowymi są kształtowane na zasadach poszanowania ich autonomii oraz wzajemnej niezależności każdego w swoim zakresie, jak również współdziałania dla dobra człowieka i dobra wspólnego, a art. 53 ust. 1 gwarantuje, iż Każdemu zapewnia się wolność sumienia i religii
oraz
2. Art. 1 Konkordatu Rzeczpospolita Polska i Stolica Apostolska potwierdzają, że Państwo i Kościół Katolicki są – każde w swej dziedzinie – niezależne i autonomiczne oraz zobowiązują się do pełnego poszanowania tej zasady we wzajemnych stosunkach i we współdziałaniu dla rozwoju człowieka i dobra wspólnego.
Działając w imieniu Fundacji Wolność od Religii z siedzibą w Lublinie, w ramach prowadzonej działalności, w oparciu o treść art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej „UDIP”) wnoszę o udostępnienie informacji publicznej poprzez udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
- Czy w wyniku spotkania z Konferencją Episkopatu ministerstwo podpisało lub zamierza podpisać umowę, porozumienie lub wdrożyć specjalny program rządowy obejmujący instytucje religijne, w tym budowę infrastruktury w nieruchomościach należących do związku wyznaniowego?
- Czy spotkanie było protokołowane? Jeśli tak prosimy o załączenie protokołu.
- Na jakim etapie znajdują się obecnie działania w przedmiotowej sprawie Ministerstwa? Jaki zaplanowano harmonogram działań?
- Czy poszanowanie niezależności i autonomii każdej z umawiających się stron (Państwo – Kościół) obejmuje szacunek dla obowiązującego prawa oraz obowiązek powstrzymania się od podważania przez przedstawicieli stron podstawowych zasad porządku prawnego normujących funkcjonowanie drugiej strony np. zakaz indoktrynacji?
- Czy w obiektach wykorzystywanych jako miejsca schronienia lub dystrybucji pomocy dopuszczalne będą praktyki religijne (np. nabożeństwa, kazania) w czasie, gdy przebywają tam osoby korzystające z pomocy? Czy w takich sytuacjach będą miały zastosowanie przepisy dotyczące ochrony uczuć religijnych, a jeśli tak – w jaki sposób zostanie zachowana równowaga między ich ochroną a konstytucyjną wolnością wyrażania poglądów?
- Czy na etapie projektowania miejsc schronienia lub dystrybucji pomocy, weryfikacji podlega zorganizowanie przestrzeni umożliwiającej praktyki religijne części osób w sposób nie zakłócający korzystania z pomocy przez pozostałe osoby? Jeśli tak, to jaki był przebieg wskazanej weryfikacji i kto w niej brał udział?
- Z jakimi związkami wyznaniowymi czy organizacjami społecznymi przewiduje współpracę harmonogram działań Ministerstwa? Proszę o wymienienie ich nazw i wskazanie, w jakim terminie planowane jest nawiązanie takiej współpracy.
- Czy w przypadku wykorzystania obiektów będących własnością kościoła przewidywane jest finansowanie infrastruktury kościelnej ze środków publicznych np. w ramach dostosowania obiektów do funkcji związanych z ochroną ludności? W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej, proszę o wskazanie, z jakich środków zostaną sfinansowane te działania oraz jaki zaplanowano koszt w budżecie ministerstwa i w jakim okresie?
- Jeśli przewidywane jest finansowanie infrastruktury kościelnej ze środków publicznych, z jakich środków zostaną sfinansowane te działania oraz jaki zaplanowano koszt w budżecie ministerstwa i w jakim okresie?
- Czy zaplanowano mechanizmy kontroli i rozliczania tych środków? W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej, proszę o podanie konkretnych narzędzi służących do kontroli przyznawania, wydatkowania i rozliczania środków otrzymanych w ramach programu.
- Czy przewidziano procedurę zapewnienia dostępu do obiektów sakralnych lub będących własnością Kościoła lub innego związku wyznaniowego w sytuacji kryzysowej i kto będzie ponosił odpowiedzialność za bezpieczeństwo osób w nich przebywających? Czy w przypadku wykorzystania takich obiektów w systemie ochrony ludności przewidziane będą zapisy gwarantujące ich pełną dostępność w sytuacjach kryzysowych?
- W jaki sposób zostanie zagwarantowany dostęp do pomocy z wykorzystaniem infrastruktury kościelnej dla wszystkich obywateli, niezależnie od ich przekonań religijnych lub ich braku? Proszę o wskazanie, czy zostaną wdrożone procedury gwarantujące zapobieganie dyskryminacji ze względu na przekonania religijne, jak i konfliktom wynikającym z ich manifestowania w przestrzeni wykorzystywanej do celów publicznych? Czy dotychczasowe rozmowy ministerstwa obejmowały te zagadnienia? Czy wobec rozdzielności Państwa od Kościoła i niezależności działania obu instytucji gwarantowanej zapisami Konstytucji i Konkordatu zaplanowano jakieś mechanizmy kontroli?
- Czy Ministerstwo przeprowadziło analizy porównawcze dotyczące kosztów wykorzystania infrastruktury publicznej (np. szkół, hal sportowych, domów kultury) oraz infrastruktury parafialnej Miejsca Doraźnego Schronienia (MDS)? Jeśli tak, prosimy o załączenie raportu podsumowującego analizę.
- Jeśli dotychczas nie przeprowadzono ww. działania, czy Ministerstwo zaplanowało w harmonogramie działań dotyczących budowy MDS-ów przeprowadzenie tego rodzaju analiz, szczególnie analizy porównawczej kosztów wykorzystania i modernizacji infrastruktury państwowej wobec infrastruktury prywatnej tj. należącej do Kościoła?
Wnoszę o przesłanie wnioskowanych informacji pocztą elektroniczną na adres: fundacja.wor@gmail.com
Z wyrazami szacunku
Dorota Wójcik
prezeska zarządu
W dniu 16 kwietnia 2026 r. wpłynęła odpowiedź z MSWIA.
Pytanie: Na jakim etapie znajdują się obecnie działania w przedmiotowej sprawie Ministerstwa? Jaki zaplanowano harmonogram działań?
Odpowiedź MSWiA: Sprawa znajduje się obecnie na etapie analityczno-koncepcyjnym. Zgodnie z informacją przekazaną przez Konferencję Episkopatu Polski powołano zespół roboczy, w którego skład wchodzi również przedstawiciel MSWiA.
Pytanie: „W jaki sposób zostanie zagwarantowany dostęp do pomocy z wykorzystaniem infrastruktury kościelnej dla wszystkich obywateli, niezależnie od ich przekonań religijnych lub ich braku? Proszę o wskazanie, czy zostaną wdrożone procedury gwarantujące zapobieganie dyskryminacji ze względu na przekonania religijne, jak i konfliktom wynikającym z ich manifestowania w przestrzeni wykorzystywanej do celów publicznych? Czy dotychczasowe rozmowy ministerstwa obejmowały te zagadnienia? Czy wobec rozdzielności Państwa od Kościoła i niezależności działania
obu instytucji gwarantowanej zapisami Konstytucji i Konkordatu zaplanowano jakieś mechanizmy kontroli?
Odpowiedź MSWiA: Kwestie te będą przedmiotem dalszych prac zespołu powołanego przy Konferencji Episkopatu Polski.
Pytanie: Czy Ministerstwo przeprowadziło analizy porównawcze dotyczące kosztów wykorzystania infrastruktury publicznej (np. szkół, hal sportowych, domów kultury) oraz infrastruktury parafialnej Miejsca Doraźnego Schronienia (MDS)? Jeśli tak, prosimy o załączenie raportu podsumowującego analizę.
Odpowiedź: MSWiA nie prowadziło analiz we wskazanym zakresie.
Pytanie: Jeśli dotychczas nie przeprowadzono ww. działania, czy Ministerstwo zaplanowało w harmonogramie działań dotyczących budowy MDS-ów przeprowadzenie tego rodzaju analiz, szczególnie analizy porównawczej kosztów wykorzystania i modernizacji infrastruktury państwowej wobec infrastruktury prywatnej tj. należącej do Kościoła?
Odpowiedź MSWiA: Nie zaplanowano ww. analiz. Ministerstwo nie prowadzi harmonogramu budowy MDS. Zgodnie z zapisami ustawy za ich realizacje odpowiadają terytorialne organy ochrony ludności.
Odpowiedzi na pozostałe pytanie znajdziecie w załączonym pliku.
Pełna treść:
W dniu 15 kwietnia 2026 r. otrzymaliśmy pismo z Ministerstwa Obrony Narodowej, w którym poinformowano nas, że „ze względu na zakres wniosku z 2 kwietnia br., konieczność sprawdzenia dostępności informacji w komórkach organizacyjnych urzędu MON oraz analizę sprawy pod względem możliwości ich upublicznienia, odpowiedź zostanie udzielona w późniejszym terminie„ (zgodnie z ustawą do 2 m-cy).
W dniu 28.04.2026 r. fundacja otrzymała odpowiedź Ministerstwa Obrony Narodowej:
Pani Dorota Wójcik
Fundacja Wolność od Religii
Szanowna Pani,
odpowiadając na wniosek z 2 kwietnia 2026 roku proszę o przyjęcie następujących informacji:
W interesie wszystkich obywateli – w tym osób bezwyznaniowych – leży, aby państwo współpracowało z możliwie szerokim katalogiem podmiotów zdolnych do niesienia pomocy w sytuacjach kryzysowych. Kościół Katolicki stanowi w tym kontekście partnera o szczególnych zasobach infrastrukturalnych i organizacyjnych, przy czym pomoc ta, zgodnie z praktyką i tradycją Kościoła kierowana jest do wszystkich potrzebujących, niezależnie od ich przekonań religijnych lub ich braku. Współpraca w tym zakresie realizowana jest w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, z poszanowaniem zasady równego traktowania wszystkich obywateli.
Odnosząc się do pytań będących przedmiotem wniosku, informuję:
Ad 1. Czy w wyniku spotkania z Konferencją Episkopatu ministerstwo podpisało lub zamierza podpisać umowę, porozumienie lub wdrożyć specjalny program rządowy obejmujący instytucje religijne, w tym budowę infrastruktury w nieruchomościach należących do związku wyznaniowego?
Spotkanie, o którym mowa, miało charakter roboczy. Na obecnym etapie, Ministerstwo Obrony Narodowej nie podpisało umowy ani porozumienia z Konferencją Episkopatu Polski oraz nie wdrożyło specjalnego program rządowego obejmującego instytucje religijne, w tym ingerencję w nieruchomości należące do związku wyznaniowego.
Ad 2. Czy spotkanie było protokołowane? Jeśli tak prosimy o załączenie protokołu.
Spotkanie robocze nie było protokołowane przez przedstawicieli MON. Stosowna informacja o przebiegu spotkania została opublikowana na stronach internetowych KEP, MSWiA oraz MON.
Ad 3. Na jakim etapie znajdują się obecnie działania w przedmiotowej sprawie Ministerstwa? Jaki zaplanowano harmonogram działań?
Przy Konferencji Episkopatu Polski został powołany roboczy zespół ekspercki, którego zadaniem jest opracowanie systemowych rozwiązań dotyczących gotowości Kościoła na wypadek sytuacji kryzysowych i zagrożeń dla bezpieczeństwa. Działania zespołu ekspertów będą miały charakter rutynowy i będą wpisywać się w standardowe obowiązki państwa w zakresie ochrony ludności i obrony cywilnej. Celem pracy jest stworzenie przejrzystych, skoordynowanych procedur, które w przypadku kryzysu pozwolą skutecznie wspierać obywateli.
Ad 4. Czy poszanowanie niezależności i autonomii każdej z umawiających się stron obejmuje szacunek dla obowiązującego prawa oraz obowiązek powstrzymania się od podważania przez przedstawicieli stron podstawowych zasad porządku prawnego normujących funkcjonowanie drugiej strony np. zakaz indoktrynacji ?
Ministerstwo Obrony Narodowej działa w granicach i na podstawie obowiązujących przepisów prawa, w tym Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz wiążących Polskę norm prawa międzynarodowego.
Ad 5. Czy w obiektach wykorzystywanych jako miejsca schronienia lub dystrybucji pomocy dopuszczalne będą praktyki religijne (np. nabożeństwa, kazania) w czasie, gdy przebywają tam osoby korzystające z pomocy? Czy w takich sytuacjach będą miały zastosowanie przepisy dotyczące ochrony uczuć religijnych, a jeśli tak – w jaki sposób zostanie zachowana równowaga między ich ochroną a konstytucyjną wolnością wyrażania poglądów?
Pytania poza właściwością Ministerstwa Obrony Narodowej. Miejscami Doraźnego Schronienia zajmuje się Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Ad 6. Czy na etapie projektowania miejsc schronienia lub dystrybucji pomocy, weryfikacji podlega zorganizowanie przestrzeni umożliwiającej praktyki religijne części osób w sposób nie zakłócający korzystania z pomocy przez pozostałe osoby? Jeśli tak, to jaki był przebieg wskazanej weryfikacji i kto w niej brał udział?
Pytanie poza właściwością Ministerstwa Obrony Narodowej. Miejscami Doraźnego Schronienia, w tym ich weryfikacją, zajmuje się Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Ad 7. Z jakimi związkami wyznaniowymi czy organizacjami społecznymi przewiduje współpracę harmonogram działań Ministerstwa? Proszę o wymienienie ich nazw i wskazanie, w jakim terminie planowane jest nawiązanie takiej współpracy.
Jak wskazano wcześniej, MON nie określa zamkniętego katalogu podmiotów, z którymi przewiduje współpracę. Ewentualna współpraca z organizacjami społecznymi, w tym związkami wyznaniowymi, wynika wyłącznie z ustawowych zadań ministerstwa i prowadzona jest w granicach obowiązującego prawa.
Ad 8. Czy w przypadku wykorzystania obiektów będących własnością kościoła przewidywane jest finansowanie infrastruktury kościelnej ze środków publicznych np. w ramach dostosowania obiektów do funkcji związanych z ochroną ludności? W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej, proszę o wskazanie, z jakich środków zostaną sfinansowane te działania oraz jaki zaplanowano koszt w budżecie ministerstwa i w jakim okresie?
Pytanie poza właściwością Ministerstwa Obrony Narodowej. Miejscami Doraźnego Schronienia, w tym ich finansowaniem, zajmuje się Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Ad 9. Jeśli przewidywane jest finansowanie infrastruktury kościelnej ze środków publicznych, z jakich środków zostaną sfinansowane te działania oraz jaki zaplanowano koszt w budżecie ministerstwa i w jakim okresie?
Pytanie poza właściwością Ministerstwa Obrony Narodowej. Miejscami Doraźnego Schronienia w tym ich finansowaniem zajmuje się Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Ad 10. Czy zaplanowano mechanizmy kontroli i rozliczania tych środków? W przypadku udzielenia odpowiedzi twierdzącej, proszę o podanie konkretnych narzędzi służących do kontroli przyznawania, wydatkowania i rozliczania środków otrzymanych w ramach programu.
Pytanie poza właściwością Ministerstwa Obrony Narodowej. Miejscami Doraźnego Schronienia w tym ich finansowaniem zajmuje się Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Ad 11. Czy przewidziano procedurę zapewnienia dostępu do obiektów sakralnych lub będących własnością Kościoła lub innego związku wyznaniowego w sytuacji kryzysowej i kto będzie ponosił odpowiedzialność za bezpieczeństwo osób w nich przebywających? Czy w przypadku wykorzystania takich obiektów w systemie ochrony ludności przewidziane będą zapisy gwarantujące ich pełną dostępność w sytuacjach kryzysowych ?
Pytanie poza właściwością Ministerstwa Obrony Narodowej. Działania, o których mowa znajdują się w kompetencji Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Ad 12. W jaki sposób zostanie zagwarantowany dostęp do pomocy z wykorzystaniem infrastruktury kościelnej dla wszystkich obywateli, niezależnie od ich przekonań religijnych lub ich braku? Proszę o wskazanie, czy zostaną wdrożone procedury gwarantujące zapobieganie dyskryminacji ze względu na przekonania religijne, jak i konfliktom wynikającym z ich manifestowania w przestrzeni wykorzystywanej do celów publicznych? Czy dotychczasowe rozmowy ministerstwa obejmowały te zagadnienia? Czy wobec rozdzielności Państwa od Kościoła i niezależności działania obu instytucji gwarantowanej zapisami Konstytucji i Konkordatu zaplanowano jakieś mechanizmy kontroli?
Szczegółowy zakres pomocy w organizowaniu wsparcia materialnego i logistycznego będzie przedmiotem dalszych ustaleń między przedstawicielami Kościoła i władz państwowych. Współpraca organizacji społecznych, w tym związków wyznaniowych w system zarządzania kryzysowego jest powszechną praktyką stosowaną w Polsce i na świecie. Doświadczenia ostatnich lat – pomoc uchodźcom z Ukrainy, czy reakcja na powódź w 2024 roku – potwierdziły wartość takiej współpracy.
Ad 13. Czy Ministerstwo przeprowadziło analizy porównawcze dotyczące kosztów wykorzystania infrastruktury publicznej (np. szkół, hal sportowych, domów kultury) oraz infrastruktury parafialnej Miejsca Doraźnego Schronienia (MDS)? Jeśli tak, prosimy o załączenie raportu podsumowującego analizę.
Pytanie poza właściwością Ministerstwa Obrony Narodowej. Miejscami Doraźnego Schronienia zajmuje się Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Ad 14. Jeśli dotychczas nie przeprowadzono ww. działania, czy Ministerstwo zaplanowało w harmonogramie działań dotyczących budowy MDS-ów przeprowadzenie tego rodzaju analiz, szczególnie analizy porównawczej kosztów wykorzystania i modernizacji infrastruktury państwowej wobec infrastruktury prywatnej tj. należącej do Kościoła?
Pytanie poza właściwością MON. Miejscami Doraźnego Schronienia zajmuje się Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Jednocześnie wyjaśniam, że zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. j. Dz. U. 2022 r., poz. 902) podmiot zobowiązany udostępnia tylko te informacje, które są w jego posiadaniu, co oznacza, że po stronie Ministerstwa Obrony Narodowej nie leży obowiązek pozyskiwania informacji będących w posiadaniu innych organów i udostępniania ich wnioskodawcom. Ponadto, wniosek w sprawach o udostępnienie informacji publicznej nie podlega przekazaniu zgodnie z właściwością, ponieważ poza przypadkami wskazanymi w ww. ustawie do załatwiania spraw o udzielenie informacji publicznej nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572).
Z wyrazami szacunku
Beata Kozerawska
Naczelnik Wydziału Informacji Publicznej i Danych Publicznych
Departament Komunikacji i Promocji
tel. 261 871 038