Usprawiedliwianie nieobecności w szkole w czasie rekolekcji, w opinii MEN – interwencja Fundacji

Edycja postu z marca 2019r.
Pytają nas Państwo w wiadomościach czy szkoły mogą odsyłać uczniów, którzy nie zostali ZWOLNIENI z zajęć szkolnych (lub też sami się nie zwolnili) na rekolekcje, do świetlicy i odwoływać zajęcia dydaktyczne.

Przypominamy, że rekolekcje organizowane są przez kościoły i związki wyznaniowe. Szkoła jest zobowiązana na mocy Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach do “zwolnienia z zajęć szkolnych” uczniów, którzy uczęszczają na naukę religii. Treść rozporządzenia informująca o rekolekcjach: (w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2017 r.)

§ 10 

  1. Uczniowie uczęszczający na naukę religii mają prawo do zwolnienia z zajęć szkolnych w celu odbycia trzydniowych rekolekcji wielkopostnych, jeżeli rekolekcje te stanowią praktykę danego kościoła lub innego związku wyznaniowego. W czasie trwania rekolekcji szkoła nie jest zwolniona z realizowania funkcji opiekuńczej i wychowawczej.
  2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do rekolekcji organizowanych w innym terminie.
  3. O terminie rekolekcji dyrektor szkoły powinien być powiadomiony przez organizujących rekolekcje na co najmniej miesiąc przed terminem rozpoczęcia rekolekcji.
  4. Jeżeli na terenie szkoły jest prowadzona nauka religii więcej niż jednego kościoła lub innego związku wyznaniowego, powinny one dążyć do ustalenia wspólnego terminu rekolekcji.
  5. Szczegółowe zasady dotyczące organizacji rekolekcji, jak również inny termin rekolekcji, są przedmiotem odrębnych ustaleń między organizującymi rekolekcje a szkołą.

Czy rodzic zobowiązany jest do usprawiedliwiania nieobecności dziecka w dniach kiedy odbywają się rekolekcje, jeżeli odmówi posłania go na zajęcia opiekuńcze – np. bierny pobyt w bibliotece – które proponuje szkoła? Kiedy musimy usprawiedliwiać nieobecność dziecka w szkole w czasie rekolekcji? Fundacja zapytała Ministra Edukacji Narodowej w 2017 roku.

W związku z wątpliwościami, z którymi zgłaszali się do nas rodzice, nauczyciele oraz dyrektorzy szkół w dniu 13.04.2017r. Fundacja  wysłała pismo do Minister Edukacji Narodowej z prośbą o udzielenie informacji w sprawie uzupełniania dziennika (również dziennika elektronicznego) w zakresie obecności uczniów w szkole podczas rekolekcji wielkopostnych.

Informowaliśmy ministerstwo, że zdarza się, iż szkoła w ramach realizacji ustawowego obowiązku opieki nad uczniami, w tym prowadzenia „zajęć opiekuńczych i wychowawczych”, organizuje uczniom nieuczestniczącym w rekolekcjach bierny pobyt w świetlicy lub bibliotece. Ponadto podczas dni, w których odbywają się rekolekcje, zmieniany jest plan zajęć uczniów i zobowiązuje się ich do przebywania w szkole w godzinach innych, niż wynika to z obowiązującego planu zajęć.

Zdarza się również, że rodzice otrzymują informację np. w dzienniku elektronicznym „podczas rekolekcji nie ma zajęć szkolnych”, w związku z tym nie posyłają dziecka do szkoły, a jednocześnie nie widzą powodów, dla których mieliby usprawiedliwiać tę nieobecność. Czy we wspomnianych powyżej sytuacjach nauczyciel zobowiązany jest do sprawdzania obecności uczniów, którzy nie uczestniczą w rekolekcjach? Czy rodzic zobowiązany jest do usprawiedliwiania nieobecności dziecka, jeżeli odmówi posłania go na zajęcia wychowawcze – np. bierny pobyt w bibliotece – które proponuje szkoła?

Prosiliśmy ministra o wskazanie podstawy prawnej sprawdzania obecności uczniów nieuczestniczących w rekolekcjach:
– na zajęciach opiekuńczych odbywających się w godzinach innych niż zajęcia edukacyjne ujęte w Planie Zajęć
– na zajęciach opiekuńczych, które sprowadzają się do biernego pozostawania uczniów w świetlicy lub bibliotece
– w sytuacji gdy rodzice otrzymali informację, że podczas rekolekcji nie ma zajęć.

Pełna treść pisma (podpis na oryginale):
Pismo do MEN obecnosc w szkole podczas rekolekcji.pdf

Dnia 17.05.2017r. wpłynęła odpowiedź z Ministerstwa Edukacji Narodowej, podpisana przez Panią Katarzynę Koszewską, Dyrektor Departamentu Kształcenia Ogólnego. Pani Dyrektor informuje, że “jeżeli dni rekolekcji wielkopostnych nie zostały wskazane przez dyrektora szkoły jako dni wolne od zajęć dydaktyczno-wychowawczych wówczas szkoła ma obowiązek odnotowywania obecności uczniów w dzienniku lekcyjnym i dzienniku zajęć w świetlicy). Odnotowywanie obecności uczniów na zajęciach szkolnych jest elementem niezbędnym dla realizacji m.in. funkcji opiekuńczej szkoły, bowiem szkoła ponosi odpowiedzialność za bezpieczeństwo uczniów. Sam fakt poinformowania przez szkołę rodziców, że z powodu rekolekcji wielkopostnych nie odbędą się w tych dniach zajęcia umieszczone w stałym planie lekcji nie zwalnia szkoły z realizacji zadań wychowawczych i opiekuńczych wobec uczniów nieuczestniczących w rekolekcjach. Nie oznacza także “automatycznego” trzydniowego zwolnienia ze szkoły wszystkich tych uczniów. Zwolnienia tego mogą natomiast zawsze dokonać rodzice, jeżeli mogą i chcą sami przejąć opiekę nad dzieckiem w tych dniach. Wszelkie zastrzeżenia dotyczące oferty zajęć świetlicowych czy innych zajęć opiekuńczo-wychowawczych organizowanych w szkole należy zgłaszać dyrektorowi szkoły”.

Pełna treść pisma:
Pismo z MEN 13.05.2017 w sprawie obecności na rekolekcjach.pdf

W dniu 29.05.2017r. Fundacja ponownie zwróciła się do Ministerstwa Edukacji Narodowej z prośbą o wskazanie właściwej podstawy prawnej. Zgodnie z przepisami przywołanymi w poprzednim piśmie MEN, wyjście uczniów ze szkoły na rekolekcje wielkopostne nie powoduje zwolnienia szkoły z obowiązku prowadzenia zajęć dydaktyczno – wychowawczych dla pozostałych uczniów, chyba że dyrektor szkoły, na podstawie  §  5 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 kwietnia 2002 r. w sprawie organizacji roku szkolnego (Dz.U.2002.46.432 z dnia 20.04.2002 r.) ustalił, że dni rekolekcji wielkopostnych są dniami dodatkowo wolnymi w szkole od zajęć dydaktyczno-wychowawczych. Na zasadzie §  6a ww. Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 kwietnia 2002 r. “W dniach, o których mowa w § 5 ust. 1, szkoła ma obowiązek zorganizowania zajęć wychowawczo-opiekuńczych” a także “Szkoła ma obowiązek informowania rodziców (prawnych opiekunów) o możliwości udziału uczniów w zajęciach wychowawczo-opiekuńczych organizowanych w dniach, o których mowa w § 5 ust. 1.”

Z powyższych przepisów wynika wprost, że w czasie rekolekcji wielkopostnych w szkołach publicznych zajęcia dydaktyczno – wychowawcze  odbywają się zgodnie z planem i obecność uczniów jest odnotowywana w dzienniku lekcyjnym. Jeśli są to dodatkowo wolne od zajęć dydaktyczno – wychowawczych szkoła organizuje zajęcia wychowawczo – opiekuńcze, na które rodzice mogą ale nie muszą posłać dzieci, a ich obecność odnotowywana jest w dzienniku zajęć w świetlicy.

W związku z powyższym, a także w związku z treścią pisma z dnia 13 maja 2017 r,, celem zapewnienia przestrzegania prawa oświatowego przez dyrektorów szkół publicznych prosimy MEN o wskazanie na jakiej podstawie prawnej dyrektor szkoły publicznej może “zwolnić się” z obowiązku prowadzenia zajęć dydaktyczno – wychowawczej w szkole publicznej w czasie rekolekcji wielkopostnych  (bez skorzystania z podstawy z §  5 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 18 kwietnia 2002 r.) i jednocześnie na jakiej podstawie prawnej może w tym samym czasie wymagać od uczniów obecności w szkole na zajęciach wychowawczo-opiekuńczych ?

Pełna treść pisma:

Pismo II do MEN w sprawie rekolekcji – obecność 29052017.pdf

Dnia 04.07.2017r. wpłynęła odpowiedź z MEN. Ministerstwo informuje, że: “Uczniowie nieuczestniczący w lekcjach religii (i tym samym w rekolekcjach) są zobowiązani do udziału w zajęciach szkolnych odbywających się w godzinach ustalonego stałego planu zajęć i mają odnotowywany fakt obecności na tych zajęciach. Nieuprawnione jest więc informowanie rodziców, że w czasie rekolekcji nie ma zajęć – z wyjątkiem sytuacji, gdy wszyscy uczniowie szkoły uczęszczają na religię. Ponadto przepisy prawa oświatowego nie posługują się pojęciem “biernego spędzania czasu w bibliotece lub świetlicy”.

Pełna treść pisma:

Odp. MEN w spr. sprawdzania obecności p. rekolekcji 27.06.17.pdf

W związku z odpowiedzią MEN fundacja wysłała pismo z prośbą o wsparcie Rzecznika Praw Obywatelskich. Więcej informacji tutaj: https://wolnoscodreligii.pl/wp/rekolekcje_w_szkolach_pismo_rpo/

 

W związku z dziesiątkami otrzymywanych wiadomości, w których zarówno uczniowie, rodzice jak i nauczyciele wskazują, iż sposób organizowania rekolekcji w niektórych placówkach publicznych uwłacza ich osobistej godności, naraża dzieci na ostracyzm ze strony grupy rówieśniczej lub społeczności lokalnej, a przede wszystkim wskazuje na nierówne traktowanie ze względu na wyznanie (bądź jego brak) przez władze publiczne doradzamy zwracanie się ze skargami do kuratorów i wysyłanie ich do wiadomości Rzecznika Praw Obywatelskich oraz Ministra Edukacji Narodowej.

Wzór pisma do kuratorium dot. dyskryminacji w szkole do pobrania: https://www.rownoscwszkole.pl/do-pobrania

W piśmie z października 2018r. Wiceminister Edukacji Narodowej Maciej Kopeć poprosił Rzecznika Praw Obywatelskich, aby każdy sygnał o możliwych nieprawidłowościach w organizacji nauki religii był przekazywany  Ministerstwu lub organowi prowadzącemu szkołę, w celu wyeliminowania niepożądanych praktyk. – Ministerstwo Edukacji Narodowej reaguje na wszelkie sygnały, które mogłoby świadczyć o naruszeniu wolności sumienia i wyznania, czy też nierównym traktowaniu uczniów w obszarze oświaty (Więcej: https://wolnoscodreligii.pl/wp/men-prosi-aby-zglaszac-kazdy-sygnal-o-nieprawidlowosciach-w-organizacji-religii-etyki/

 

Doradzamy również złożenie wniosku do dyrektora szkoły o zorganizowanie zajęć dydaktycznych:

Wzór pisma znajdziesz tutaj:
https://wolnoscodreligii.pl/wp/rekolekcje-pytania-odpowiedzi/

stanowisko men w sprawie rekolekcji